Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh 5 tháng đầu năm: Sản xuất, thương mại bứt phá, áp lực lên giải ngân đầu tư công

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm từ Thống kê TP.HCM, hoạt động sản xuất và thương mại trên địa bàn tiếp tục duy trì nhịp độ ổn định nhờ khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp và hiệu quả từ các chính sách hỗ trợ.

Tuy nhiên, tốc độ giải ngân vốn đầu tư công chậm đang là vấn đề cần tập trung tháo gỡ để có thể hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cho cả năm. Mục tiêu này được TP.HCM đặt ra là tăng trưởng 2 con số.

Điểm sáng kinh tế TP.HCM: Công nghiệp và thu hút FDI

Bức tranh kinh tế TP.HCM 5 tháng đầu năm ghi nhận chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) ước tăng 11% so với cùng kỳ. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt với mức tăng 11,8%.

Đáng chú ý, 4 ngành công nghiệp trọng điểm của TP.HCM (lương thực thực phẩm, hóa dược, điện tử, cơ khí) có mức tăng trưởng ấn tượng 13,4%, cao hơn 2,4 điểm phần trăm so với mức tăng chung của toàn ngành sản xuất. Đi cùng với đó, chỉ số tiêu thụ toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo cũng tăng mạnh 15,8%, cho thấy sự khôi phục mạnh mẽ từ phía cầu.

Sức sống của nền kinh tế còn được thể hiện qua con số 24.784 doanh nghiệp được cấp phép thành lập mới với tổng vốn đăng ký đạt 151.641 tỷ đồng, tăng 29,1% về số lượng và 26,1% về số vốn so với cùng kỳ.

Cùng với đó, TP.HCM đã thu hút hơn 3,8 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tăng 20,3% so với cùng kỳ. Hoạt động góp vốn, mua cổ phần và mua phần vốn góp chiếm tỷ trọng áp đảo trong dòng vốn FDI này, đạt 2,33 tỷ USD.

Thu ngân sách gần 50% dự toán

Hoạt động kích cầu tiêu dùng nội địa và các chương trình khuyến mãi đã thúc đẩy mạnh mẽ sức mua của người dân. Báo cáo cho biết tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng đầu năm đạt 799.887 tỷ đồng, tăng 12,8% so với cùng kỳ.

Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa tăng 16%, đặc biệt nhóm hàng đá quý, kim loại quý và sản phẩm tăng mạnh tới 49,3%.

Nhờ sự khởi sắc đồng bộ của các hoạt động kinh tế, tổng thu ngân sách nhà nước trên toàn TP.HCM ước thực hiện đạt 401.879 tỷ đồng, đạt 49,8% dự toán năm và tăng 24,3% so với cùng kỳ. Thu nội địa chiếm vai trò cốt lõi khi ước thực hiện 305.311 tỷ đồng (tăng 30,2%), với sự đóng góp lớn từ khu vực kinh tế ngoài nhà nước (tăng 47,3%) và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (tăng 29,8%).

Áp lực giải ngân đầu tư công lên kinh tế TP.HCM

Dù bức tranh vĩ mô có nhiều điểm sáng, tốc độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa đạt kỳ vọng. Báo cáo cho biết tính đến ngày 21/5, TP.HCM mới giải ngân được 23.620 tỷ đồng, đạt 18,3% kế hoạch vốn được UBND Thành phố phân bổ và chỉ mới đạt 16% so với kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao.

Nguyên nhân chính được xác định là do công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại các dự án trọng điểm như Vành đai 2 còn chậm (đạt khoảng 61%). Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông (Ban Giao thông, thuộc UBND TP.HCM), mặt bằng giải tỏa bàn giao bị da beo, phân khúc không liên tục, nên ảnh hưởng đến tiến độ thi công công trình. Theo kế hoạch, đến năm 2028 sẽ khép kín Vành đai 2 khu vực phía đông TP.HCM (khu vực TP. Thủ Đức trước đây).

Với dự án Vành đai 3 TP.HCM đoạn qua địa bàn Bình Dương trước đây, tổng giá trị sản lượng thi công hiện đạt khoảng 66%. Đây là dự án thành phần 5, dài 11,3km, gồm bốn gói thầu xây lắp chính với các hạng mục quan trọng như nút giao Tân Vạn và đoạn tuyến từ Bình Chuẩn đến cầu Bình Gửi.

Theo báo cáo của Thống kê TP.HCM, khó khăn lớn nhất hiện nay của dự án đến từ biến động giá vật liệu xây dựng do ảnh hưởng của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026.

Giá nhiên liệu tăng mạnh kéo theo chi phí khai thác, sản xuất đá xây dựng, vận chuyển vật liệu, vận hành thiết bị và nhân công tăng cao, gây áp lực lớn cho các nhà thầu.

Bên cạnh đó, tình trạng khan hiếm nguồn cung nhựa đường nhập khẩu và bê tông nhựa cũng tác động trực tiếp đến tiến độ thi công.

Để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn đầu tư công (147.599 tỷ đồng) trong năm nay, TP.HCM đang tập trung tối đa nguồn lực để tháo gỡ các vướng mắc về mặt bằng và nguồn cung vật liệu xây dựng, dự báo tình hình sẽ được cải thiện từ tháng 6 khi giá nhiên liệu dần ổn định.

Hoạt động huy động vốn và tín dụng

Theo báo cáo, lãi suất huy động bằng VNĐ tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn TP.HCM trong tháng 5 nhìn chung có điều chỉnh giảm so với tháng 4 ở kỳ hạn 3 tháng và từ 12 - 24 tháng nhưng điều chỉnh tăng ở các kỳ còn lại. Ngược lại, lãi suất cho vay được điều chỉnh tăng so với tháng 4.

Ước tính đến ngày 31/5, tổng vốn huy động của các tổ chức tín dụng tăng 14,3% và dư nợ tín dụng tăng 17,3% so với cùng kỳ.

Tổng vốn huy động của các tổ chức tín dụng trên địa bàn TP.HCM ước tính đến ngày 31/5 đạt 5.446,5 nghìn tỷ đồng, tăng 1,1% so với tháng trước và tăng 14,3% so với cùng kỳ.

Trong đó, vốn huy động bằng VNĐ ước đạt 4.900,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 90% tổng vốn huy động, tăng 1,1% so với tháng trước và tăng 13,2% so với cùng kỳ; vốn huy động bằng ngoại tệ ước đạt 545,8 nghìn tỷ đồng, chiếm 10% tổng vốn huy động, tăng 1,3% so với tháng trước và tăng 25,6% so với cùng kỳ.

Tổng dư nợ của các tổ chức tín dụng trên địa bàn Thành phố ước tính đến ngày 31/5 đạt 5.442,6 nghìn tỷ đồng, tăng 0,9% so với tháng trước và tăng 17,3% so với cùng kỳ.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 5 tháng năm 2026 cũng ghi nhận mức tăng 4,33%, chủ yếu do nhóm giao thông (tăng 6,07%) và hàng ăn, dịch vụ ăn uống (tăng 5,7%) gây áp lực lên chi phí sinh hoạt của người dân, theo Thống kê TP.HCM.