Sàn thương mại điện tử liên tục tăng phí

Làn sóng tăng phí từ các sàn thương mại điện tử lớn đang tạo thêm áp lực cho cộng đồng bán hàng online. Gần đây, Shopee và TikTok Shop đồng loạt điều chỉnh nhiều loại phí với mức tăng khoảng 3%-4% tùy ngành hàng, khiến không ít nhà bán hàng lo ngại chi phí kinh doanh ngày càng phình to.

Giá bán trên sàn sẽ cao hơn

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, chỉ trong khoảng 1 năm qua, các nhà bán hàng đã trải qua nhiều đợt điều chỉnh liên quan đến phí hoa hồng, phí thanh toán và các khoản dịch vụ khác. Nếu cộng thêm chi phí quảng cáo, tiếp thị liên kết (affiliate), vận hành và xử lý hoàn trả, tổng chi phí mà người bán phải gánh hiện có thể vượt 25% doanh thu.

Áp lực này buộc nhiều cửa hàng đứng trước lựa chọn khó khăn: giữ nguyên giá để duy trì khách hàng hay tăng giá nhằm bảo đảm lợi nhuận. Anh Nhật Hào, kinh doanh đồ gia dụng giá rẻ, cho biết hiện vẫn cố gắng giữ giá bán dù lợi nhuận giảm đáng kể. Theo anh, nhiều mặt hàng đã ở mức giá rất thấp, chỉ hơn 30.000 đồng/sản phẩm nên gần như không còn dư địa cắt giảm thêm chi phí. "Nhà cung cấp cũng không thể giảm giá thêm. Trước mắt tôi giữ giá để giữ khách, nhưng về lâu dài chắc chắn phải điều chỉnh nhẹ nếu phí tiếp tục tăng" - anh Hào chia sẻ.

Trong khi đó, ông Nguyễn Lê Thái Hòa, Giám đốc Công ty TNHH Hòa Mai, cho biết việc tăng giá trên sàn hiện không dễ do sức mua còn yếu. Trước đây, các nền tảng hỗ trợ mạnh bằng mã giảm giá và miễn phí vận chuyển, nhưng hiện nhiều chương trình ưu đãi đã bị cắt giảm đáng kể.

Theo ông Hòa, sau khi trừ phí sàn, chi phí vận hành và rủi ro hư hỏng trong quá trình giao hàng, biên lợi nhuận của doanh nghiệp chỉ còn khoảng 7%-10%. Một số sản phẩm của công ty đã phải tăng khoảng 5% từ đầu năm do chi phí nhiên liệu leo thang.

Trên các hội nhóm bán hàng online, nhiều người bày tỏ lo ngại khi chi phí ngày càng tăng nhưng khả năng mở rộng doanh thu lại khó khăn hơn trước. Không ít nhà bán hàng đang tính chuyện giảm phụ thuộc vào sàn bằng cách chuyển sang bán hàng đa kênh qua Facebook, website riêng hoặc kết hợp bán trực tiếp.

Các nhà bán hàng cho biết giá bán trên sàn thương mại điện tử có thể tăng khoảng 3%-5% trong thời gian tới khi các gian hàng buộc phải cộng thêm chi phí vào giá bán. Điều này đồng nghĩa người tiêu dùng có thể phải trả nhiều tiền hơn cho cùng một sản phẩm so với trước đây.

Cần có sự kiểm soát của cơ quan quản lý

Làn sóng tăng phí trên các sàn thương mại điện tử đang khiến nhiều nhà bán hàng thêm áp lực, trong bối cảnh biên lợi nhuận vốn đã khá thấp. Không ít doanh nghiệp cho rằng chi phí bán hàng trên sàn đang trở thành gánh nặng lớn đối với hoạt động kinh doanh. Ông Lê Hải Vũ, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành Velasboost, doanh nghiệp kinh doanh phụ kiện máy tính và điện thoại, cho biết sau khi trừ các khoản chi phí vận hành, quảng cáo, hoàn trả hàng và chiết khấu cho sàn, biên lợi nhuận thực tế của nhiều nhà bán hàng chỉ còn khoảng 5%-8%.

Theo ông Vũ, việc các nền tảng tiếp tục tăng phí thêm vài phần trăm gần như "ăn hết" lợi nhuận nếu người bán chưa điều chỉnh giá ngay lập tức. Trong khi đó, nếu tăng giá quá nhanh, sức mua có nguy cơ giảm do người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với chi tiêu. "Nhà bán hàng đang ở thế khó. Nếu giữ giá thì lợi nhuận giảm mạnh, còn tăng giá lại dễ mất khách. Về lâu dài, giá bán trên sàn có thể cao hơn giá trị thực của sản phẩm vì phải cộng thêm nhiều chi phí trung gian" - ông Vũ nói.

Cũng theo nhà bán hàng này, nhiều doanh nghiệp từng tăng trưởng tốt nhờ thương mại điện tử nên đã đầu tư mạnh và phụ thuộc lớn vào các nền tảng. Nếu chi phí tiếp tục leo thang, việc rút lui hoặc chuyển đổi mô hình sẽ không dễ dàng. "Để giảm rủi ro, các nhà bán hàng cần phát triển mô hình bán hàng đa kênh, kết hợp giữa online và offline thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một sàn thương mại điện tử. Đồng thời, cần có tổ chức đại diện cho cộng đồng nhà bán hàng nhằm phản ánh tiếng nói chung với các nền tảng và cơ quan quản lý" - ông đề xuất.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Bùi Thị Ánh Tuyết (Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh) cho rằng việc các sàn tăng phí cần được cơ quan chức năng theo dõi, đánh giá tác động đến môi trường cạnh tranh.

Theo Luật Cạnh tranh hiện hành, doanh nghiệp được xem là có vị trí thống lĩnh thị trường nếu có sức mạnh thị trường đáng kể hoặc thị phần từ 30% trở lên trên thị trường liên quan. Trường hợp nhóm doanh nghiệp cùng chi phối thị trường và có dấu hiệu phối hợp hành động gây hạn chế cạnh tranh cũng có thể bị xem xét theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, luật sư Tuyết cho rằng việc chứng minh hành vi "bắt tay" hay thỏa thuận tăng phí giữa các nền tảng là rất khó nếu không có bằng chứng cụ thể. Việc nhiều sàn điều chỉnh phí cùng thời điểm chưa đủ căn cứ để kết luận có hành vi vi phạm cạnh tranh. "Cơ quan quản lý cần chủ động rà soát, yêu cầu các nền tảng giải trình về cơ sở tăng phí để bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng. Về phía nhà bán hàng, cần đa dạng hóa kênh phân phối để giảm phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất" - luật sư Bùi Thị Ánh Tuyết nhận định.