Sầu riêng lấy lại đà tăng giá

Sau nhiều tuần trầm lắng, thị trường sầu riêng tại ĐBSCL đang dần khởi sắc trở lại khi giá thu mua tăng từ 5.000 - 10.000 đồng/kg so với cách đây khoảng nửa tháng. Diễn biến này giúp nhiều nhà vườn bớt áp lực sau giai đoạn giá lao dốc vì ách tắc kiểm nghiệm và xuất khẩu.

Tín hiệu tích cực

Tại Đồng Tháp, ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh, cho biết giá Ri6 loại A hiện dao động 50.000 - 55.000 đồng/kg, trong khi Monthong vẫn duy trì trên dưới 80.000 đồng/kg. Theo ông, với mức giá trên 40.000 đồng/kg, nhiều nhà vườn đã bắt đầu có lợi nhuận khá.

Nguyên nhân, theo ông Lợi, là do sau chỉ đạo tháo gỡ khó khăn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năng lực xét nghiệm vàng O và cadimi được cải thiện đáng kể. Nhiều doanh nghiệp hiện có thể xuất hàng chục container sầu riêng mỗi ngày sang Trung Quốc, thay vì cầm chừng như trước. Trước đó, việc thiếu năng lực kiểm nghiệm khiến nhiều lô hàng xuất khẩu sang Trung Quốc bị chậm thông quan, làm nguồn cung trong nước dồn ứ, kéo giá giảm mạnh.

Ông Huỳnh Thanh Phong, thương lái thu mua sầu riêng tại TP Cần Thơ, cho hay giống Ri6 vốn chín nhanh nên khi xe hàng ùn tắc kéo dài rất dễ xảy ra tình trạng nứt trái, giảm chất lượng. Nay quy trình kiểm nghiệm đã ổn định hơn, doanh nghiệp xuất khẩu thuận lợi nên thị trường cũng nhanh chóng hồi phục.

Tuy nhiên, để bảo đảm ngành hàng phát triển ổn định, ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, đã yêu cầu ngành nông nghiệp địa phương rà soát lại quy mô vùng trồng tập trung, đồng thời tăng cường quản lý cơ sở đóng gói và hoạt động kiểm nghiệm nhằm đáp ứng yêu cầu từ thị trường nhập khẩu. Bên cạnh đó, các cơ sở kiểm nghiệm được yêu cầu nâng cao năng lực nhân sự và trang thiết bị để tránh tái diễn tình trạng ùn tắc. Chính quyền cũng nhấn mạnh việc xử lý nghiêm những đơn vị gây chậm trễ hoặc thực hiện không đầy đủ quy trình kiểm nghiệm theo quy định.

Bên cạnh hoạt động kiểm nghiệm đã cải thiện đáng kể, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho hay tình hình xuất khẩu sầu riêng trong những tháng đầu năm 2026 cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Riêng quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam đạt khoảng 221,7 triệu USD, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, sầu riêng tươi đạt khoảng 68.500 tấn và đông lạnh gần 11.600 tấn, tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, ngoài thị trường truyền thống, sầu riêng Việt Nam đang gia tăng hiện diện tại nhiều thị trường khó tính như: xuất khẩu sang Mỹ tăng hơn 107%, Hàn Quốc tăng gần 262%, Úc tăng hơn 40% và Nhật Bản tăng gần 12% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, việc mở rộng xuất khẩu sầu riêng đông lạnh giúp ngành hàng giảm phụ thuộc vào mùa vụ, kéo dài thời gian bảo quản và mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường khó tính. Đây cũng được xem là bước chuyển quan trọng để sầu riêng Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi chế biến và phân phối toàn cầu, thay vì chỉ xuất khẩu tươi như trước đây.

Chuyển trọng tâm sang chất lượng

Ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho rằng ngành sầu riêng cần chuyển trọng tâm từ mở rộng diện tích sang nâng cao chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và tính ổn định của đầu ra. Theo ông, trong bối cảnh thị trường xuất khẩu liên tục thay đổi, đặc biệt trong năm 2026, ngành hàng này phải chủ động xây dựng nhiều kịch bản ứng phó, theo sát yêu cầu từ từng quốc gia nhập khẩu để điều chỉnh sản xuất phù hợp, giảm thiểu rủi ro và hướng đến phát triển bền vững.

Trong khi đó, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), kỳ vọng sầu riêng tiếp tục là mặt hàng chủ lực đóng góp cho mục tiêu xuất khẩu 10 tỉ USD của ngành rau quả năm nay. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng, doanh nghiệp và nhà vườn cần đặc biệt chú trọng các tiêu chuẩn chất lượng mà thị trường nhập khẩu, nhất là Trung Quốc, đang siết chặt.

Ông Bình thông tin phía Trung Quốc hiện tăng cường kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng như cadimi, cùng các chất tạo màu, tạo ngọt và phụ gia cấm. Vì vậy, ngành sầu riêng Việt Nam cần kiểm soát chặt quy trình canh tác, xử lý triệt để tồn dư hóa chất nhằm đáp ứng đúng quy định của đối tác.

Bên cạnh đó, truy xuất nguồn gốc cũng trở thành yêu cầu bắt buộc đối với hàng xuất khẩu. Doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người sản xuất cần phối hợp để bảo đảm thông tin sản phẩm minh bạch và có thể kiểm tra nhanh chóng. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp sầu riêng Việt Nam duy trì uy tín và mở rộng thị phần trên thị trường quốc tế.

Ông Đỗ Ngọc Chất, Giám đốc Công ty TNHH Việt Á Agrifood (TP. Hồ Chí Minh), cho rằng Trung Quốc hiện vẫn là thị trường quan trọng nhất của sầu riêng Việt Nam khi chiếm phần lớn sản lượng xuất khẩu.

Người tiêu dùng châu Á, đặc biệt là khách hàng Trung Quốc, có nhu cầu rất lớn với loại trái cây này. Ngược lại, thị trường châu Âu rất khó tiếp cận do người tiêu dùng bản địa chưa quen với hương vị và mùi đặc trưng của sầu riêng, thậm chí có nơi còn cấm bán sầu riêng tươi vì mùi hương. Do đó, để khai phá thị trường này cần thời gian dài để họ làm quen nhưng sản lượng khó cao.

Với thị trường Ấn Độ, một số doanh nghiệp đã bắt đầu nhận được đề nghị hợp tác nhập khẩu. Tuy nhiên, khoảng cách vận chuyển xa đang là thách thức lớn. Nếu đi bằng đường biển, thời gian vận chuyển có thể kéo dài hơn 10 ngày, còn vận chuyển bằng đường hàng không thì chi phí sẽ cao hơn nhiều. "Phương án khả thi hơn hiện nay là xuất khẩu sầu riêng đông lạnh, dù giá trị không cao bằng hàng tươi" - ông nói.

Cũng theo ông Chất, trong giai đoạn hiện tại, Việt Nam vẫn nên ưu tiên tháo gỡ những khó khăn tại thị trường Trung Quốc như tăng cường kiểm nghiệm chất lượng, kiểm soát mã số vùng trồng hay đẩy nhanh thủ tục thông quan... Bởi lẽ, đây vẫn là thị trường gần, thuận lợi cho vận chuyển đường bộ và dư địa khai thác còn lớn.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Vinafruit, nhìn nhận dù Việt Nam đang nỗ lực đa dạng hóa thị trường sang Hàn Quốc, Mỹ, châu Âu hay Ấn Độ nhưng Trung Quốc vẫn chiếm hơn 90% tổng lượng sầu riêng xuất khẩu của chúng ta. Ở các nước phương Tây, khách hàng chủ yếu vẫn là người gốc Á nên dư địa tăng trưởng khó có thể bùng nổ như thị trường Trung Quốc.

Trong bối cảnh sản lượng ngày càng tăng, ông Mười cho rằng ngành sầu riêng cần có chính sách thu hút đầu tư vào chế biến, từ cấp đông đến đa dạng các sản phẩm khác, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào xuất khẩu tươi. Để làm được điều này, doanh nghiệp cần được hỗ trợ về đất đai, vốn để tiêu thụ sầu riêng cho nông dân. Bên cạnh đó, chất lượng sầu riêng cũng cần được nâng cao thông qua việc tập huấn và hướng dẫn kỹ thuật để đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, nhằm hạn chế các rủi ro liên quan đến thương mại và rào cản thị trường.