Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải tại Thành phố Hồ Chí Minh: Khát vọng giành lại dòng tiền 300 tỷ USD

Nền tảng từ "siêu cảng" Cần Giờ và dư địa nghìn tỷ USD

TP Hồ Chí Minh và khu vực lân cận sở hữu lợi thế nổi trội về cảng biển và logistics quốc tế. Cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải đã khẳng định vị thế trung chuyển lớn hàng đầu thế giới; cảng Cát Lái là điểm đến quen thuộc của các hãng tàu quốc tế.

Đặc biệt, cuối tháng 4 vừa qua, TP Hồ Chí Minh đã chấp thuận nhà đầu tư cho dự án "siêu cảng" trung chuyển quốc tế Cần Giờ với quy mô 571ha, tổng vốn gần 5 tỷ USD (128.872 tỉ đồng), hướng đến phát triển cảng xanh và thông minh.

Dự án được triển khai bởi liên danh giữa Tập đoàn MSC (Thụy Sĩ - hãng tàu container lớn nhất thế giới, góp 49%), VIMC (góp 36%) và Cảng Sài Gòn (góp 15%).

Dù giá trị hàng hóa luân chuyển qua hệ thống cảng biển khu vực TP Hồ Chí Minh ước đạt hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm, nhưng phần lớn các giao dịch tài chính liên quan hiện vẫn phải thực hiện tại Singapore và Hong Kong.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Giám đốc Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, trong vòng 5 năm tới, VIFC-HCMC đặt mục tiêu đưa khoảng 30% giá trị giao dịch này quay trở lại Việt Nam, tương đương khoảng 300 tỷ USD mỗi năm.

Đây chính là dư địa mà VIFC-HCMC đang hướng đến khai thác thông qua việc phát triển hệ sinh thái tài chính hàng hải nằm trong VIFC-HCMC.

Cơ chế vận hành đột phá và sự tham gia của các "ông lớn"

Để giải quyết lo ngại của dòng vốn quốc tế về cơ chế pháp lý và quản lý dòng vốn, VIFC-HCMC sẽ thành lập Tòa án Quốc tế ngay tại trung tâm để giải quyết tranh chấp.

Về cơ chế vận hành, hệ sinh thái tài chính hàng hải trong VIFC-HCMC sẽ triển khai mô hình kết nối “port-to-finance” (từ cảng biển đến tài chính) với độ mở lớn hơn, cho phép dòng vốn lưu chuyển tự do bên trong trung tâm và giao dịch bằng ngoại tệ thông qua cơ chế sandbox (chính sách thử nghiệm) chủ yếu thực hiện nghĩa vụ báo cáo, trong khi dòng vốn từ thị trường trong nước vào trung tâm vẫn được kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.

Điểm nhấn kỹ thuật của trung tâm nằm ở khả năng “tài chính hóa” các tài sản và dòng tiền ổn định từ cảng, kho bãi, logistics hay dịch vụ bốc xếp để cấu trúc thành trái phiếu hạ tầng, quỹ đầu tư hoặc sản phẩm chứng khoán hóa nhằm hút dòng vốn quốc tế dài hạn, đồng thời mở đường cho các dự án cảng xanh tiếp cận nguồn vốn ESG (môi trường, xã hội, quản trị) thông qua các công cụ tài chính bền vững.

Hệ sinh thái Trung tâm Tài chính Hàng hải tại VIFC-HCMC dự kiến có sự tham gia của nhiều tập đoàn lớn trong nước và quốc tế trong lĩnh vực cảng biển, logistics, tài chính và ngân hàng như Gemadept, Cảng Sài Gòn, HDBank cùng nhiều doanh nghiệp quốc tế hoạt động trong ngành.

Gemadept, tập đoàn hàng đầu Việt Nam về vận hành cảng biển và đội tàu, đến nay đã trở thành thành viên chiến lược trong Trung tâm Tài chính Hàng hải tại VIFC-HCMC. Theo thông tin từ Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 của Gemadept ngày 6/5, trong tháng 5 này, công ty sẽ triển khai các hoạt động kết nối các định chế tài chính, bảo hiểm và dịch vụ hàng hải cao cấp.