Ngày 4/3 Bộ Tài chính ban hành Thông tư 15/2026/TT-BTC hướng dẫn nguyên tắc kế toán cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hoá, áp dụng từ năm tài chính 2026.
Thông tư 15 đề cập đến 3 nhóm doanh nghiệp
Thông tư 15/2026/TT-BTC áp dụng cho 3 nhóm chủ thể chính tham gia thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Mỗi nhóm có yêu cầu kế toán khác nhau, phản ánh vai trò và bản chất hoạt động trên thị trường.
Nhóm đầu tiên là các tổ chức cung cấp dịch vụ, gồm sàn giao dịch, tổ chức lưu ký và nền tảng phát hành. Đây là nhóm chịu yêu cầu kế toán chặt chẽ nhất. Các đơn vị phải tách biệt tài sản của khách hàng với tài sản của mình. Doanh thu từ phí lưu ký, phí tổ chức thị trường và quản lý ký quỹ được ghi nhận vào doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Đồng thời, các khoản phải thu liên quan phải thực hiện trích lập dự phòng nợ khó đòi theo quy định.
Thí điểm sàn tài sản mã hoá, kế toán doanh nghiệp đau đầu. Ảnh: VnEconomy.
Nhóm thứ hai là tổ chức phát hành, tức các doanh nghiệp tạo và bán token dựa trên tài sản thực. Việc hạch toán phụ thuộc vào bản chất nghĩa vụ phát sinh. Nếu token mang tính huy động vốn, khoản thu được ghi nhận tương tự một khoản vay. Nguyên tắc chung là ghi nhận theo bản chất kinh tế của giao dịch, thay vì chỉ nhìn vào hình thức công nghệ.
Nhóm thứ ba là nhà đầu tư tổ chức trong nước, tức doanh nghiệp mua bán tài sản mã hóa thông qua các sàn được cấp phép. Các khoản đầu tư này được hạch toán tương tự hoạt động đầu tư tài chính, phân loại ngắn hạn hoặc dài hạn tùy mục đích nắm giữ.
Một điểm cần lưu ý là Thông tư 15 chỉ hướng dẫn nguyên tắc kế toán và không điều chỉnh nghĩa vụ thuế. Chính sách thuế đối với tài sản mã hóa đang được xây dựng trong văn bản riêng. Theo đề xuất hiện nay, mức thuế dự kiến là 0,1% trên mỗi giao dịch chuyển nhượng, được nhiều chuyên gia đánh giá thuộc nhóm thấp nhất thế giới.
Những điểm mấu chốt doanh nghiệp cần nắm
Nền tảng kế toán chung cho mọi tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa là Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Những đơn vị áp dụng chế độ chuyên ngành như công ty chứng khoán hoặc ngân hàng vẫn giữ nguyên hệ thống hiện hành, chỉ bổ sung thêm các nguyên tắc tại Thông tư 15 cho phần liên quan đến tài sản mã hóa.
Tổ chức muốn vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa phải đáp ứng yêu cầu vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng. Ảnh: Thanh Niên.
Dù Thông tư cho phép hạch toán tự doanh tương tự chứng khoán nhưng không đồng nghĩa tài sản mã hóa là chứng khoán theo pháp luật. Ranh giới này ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ công bố thông tin, cơ chế giám sát và trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp.
Về mặt vận hành, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hoá phải theo dõi tài khoản "Phải thu khách hàng" chi tiết theo từng đối tượng, nội dung và lần thanh toán. Song song, doanh nghiệp cũng cần trích lập dự phòng rủi ro cho phần tài sản tự doanh, ghi nhận đầy đủ và kịp thời mọi khoản thu phát sinh.
Kế toán viên cần nắm rõ cách phân loại tài sản, nguyên tắc ghi nhận doanh thu theo từng loại dịch vụ và cơ chế trích lập dự phòng trước khi thị trường chính thức vận hành
Bình luận
0