Việt Nam là một trong những quốc gia 'ưu ái' nhất cho tài sản số

Tại buổi tọa đàm trực tuyến có chủ đề: "Trung tâm Tài chính quốc tế TP.HCM: Cú hích nào cho thị trường tài sản số Việt Nam?" tổ chức sáng 10/3.

Sự kiện có sự tham gia của Thạc sĩ Nguyễn Trúc Vân, Giám đốc Trung tâm Mô phỏng Dự báo Kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh, đồng thời là thành viên tổ tham mưu xây dựng Đề án xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP Hồ Chí Minh. 

Tại tọa đàm, ông Võ Hoàng Hải - Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank), luật sư Phan Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Chi hội Blockchain TP HCM và ông Phạm Phước Nguyên - Trưởng Bộ phận Phát triển Kinh doanh Ninety Eight cùng thảo luận về mức thuế tài sản số được đề xuất hiện tại.

"Cá nhân tôi rất hài lòng với con số này", ông Phạm Phước Nguyên, Trưởng bộ phận Phát triển kinh doanh Ninety Eight nói.

Đề xuất đánh thuế 0,1% mỗi giao dịch chuyển nhượng tài sản số

Theo dự thảo Thông tư quy định về chính sách thuế đối với giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa do Bộ Tài chính công bố lấy ý kiến đầu tháng 2/2026, cá nhân chuyển nhượng tài sản mã hóa sẽ chịu thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên giá trị mỗi lần giao dịch, tương tự cơ chế áp dụng với giao dịch chứng khoán. Theo ông Nguyên, chính sách này cũng từng góp phần đưa khối lượng giao dịch chứng khoán lên hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi phiên vào thời kỳ bùng nổ.

So với quốc tế, mức thuế 0,1% cho giao dịch tài sản số của thị trường Việt Nam được giới chuyên gia đánh giá là khá rẻ. Tại Pháp, lợi nhuận tài sản số chịu thuế cố định 30%, Ý là 26%, Tây Ban Nha 19–28% và Đức tính theo thuế thu nhập cá nhân lên tới 45% nếu bán trong vòng một năm.

Theo ông Phạm Phước Nguyên, việc đánh thuế trên từng giao dịch cũng giải quyết được bài toán kỹ thuật mà mô hình thuế trên lợi nhuận vốn gặp phải. Việc xác định giá mua từ nhiều năm trước gần như bất khả thi với tài sản mã hóa. Vì vậy, công thức tính thuế trên mỗi giao dịch đơn giản và dễ thực thi hơn.

Nhà nước đang 'ưu ái' thị trường tài sản số

Nhìn rộng hơn, không phải quốc gia nào cũng chọn cách tiếp cận thân thiện như Việt Nam. Năm 2021, Trung Quốc cấm hoàn toàn giao dịch và khai thác tài sản số. Theo quy định trong Union Budget 2022 được phát hành bởi Bộ Tài chính Ấn Độ, quốc gia này chọn cách hợp pháp hóa nhưng áp thuế 30% trên lợi nhuận. Cuối 2024, Liên minh châu Âu ban hành bộ quy định MiCA được Global Finance Journal đánh giá là tập trung vào kiểm soát và tuân thủ hơn việc khuyến khích thị trường phát triển.

Theo Luật sư Phan Vũ Tuấn, Trưởng Văn phòng Phan Law Vietnam, việc Nhà nước áp mức thuế tương đương thị trường chứng khoán cho lĩnh vực còn sơ khởi như tài sản mã hóa là một tín hiệu tốt. Ông gọi đây là "cơ chế hỗ trợ tích cực từ phía Nhà nước", thị trường tài sản số được thừa nhận và có điều kiện để phát triển đúng hướng. Với chính sách này, Việt Nam có thể trở thành một trong những quốc gia cạnh tranh hơn trong việc thu hút dòng vốn tài sản số.

Đại diện Chi hội Blockchain TP Hồ Chí Minh cũng gọi mức thuế 0,1% là “sự đánh đổi quá rẻ”. Hiện hơn 20 triệu người Việt nắm giữ tài sản số, nhiều hơn cả số nhà đầu tư chứng khoán. Tuy nhiên, phần lớn chưa có cơ sở pháp lý để chứng minh nguồn gốc dòng tiền. Khi ngân hàng yêu cầu giải trình, cơ quan thuế đặt câu hỏi hay xảy ra tranh chấp, họ gần như không có căn cứ pháp lý trong tay.

Theo ông, việc đóng thuế có thể trở thành cách hợp thức hóa dòng tiền. Khi hoàn thành nghĩa vụ thuế, nhà đầu tư được thừa nhận trong hệ thống pháp lý và có cơ sở bảo vệ quyền lợi của mình.