Cuộc phiêu lưu với sàn tài sản số: ‘người lên ngựa, kẻ chia bào’

 “Chưa vội” quan tâm

Tại đại hội cổ đông thường niên mới đây, nhiều lãnh đạo công ty chứng khoán cho biết “chưa vội” quan tâm đến tài sản số lúc này, chẳng hạn như Công ty chứng khoán SSI, hay Chứng khoán HSC. Trước đó, tại đại hội cổ đông bất thường cuối năm ngoái, Chứng khoán Vietcap cũng quyết định dừng lại cuộc phiêu lưu này.

Những “ông lớn” lâu năm trong nghề môi giới chứng khoán đồng loạt dừng tham gia sàn là một tín hiệu đáng chú ý. Chứng khoán SSI rời bỏ kế hoạch cũng được xem là một bất ngờ, khi trước đó doanh nghiệp này kiên trì tổ chức thường xuyên nhiều sự kiện quan trọng nói về chủ đề này.

Trước đó, SSI còn ra mắt cả công ty công nghệ trong hệ sinh thái, được định vị tập trung vào hạ tầng tài chính số, giải pháp fintech và đầu tư tài sản mã hóa. Năm ngoái, Công ty này công bố ký kết thỏa thuận hợp tác với Tether (nhà phát hành stablecoin lớn nhất thế giới với đồng USDT), U2U Network (Dự án blockchain Layer-1 dựa trên công nghệ DAG), và Amazon Web Services (AWS-cung cấp dịch vụ điện toán đám mây), nhằm phát triển các giải pháp về hạ tầng số, blockchain.

Ngược với sự rời bỏ của một số công ty thuộc nhóm đầu ngành hoạt động lâu năm, số ít khác lại tỏ ra hưởng ứng nhiệt tình với lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ tại Việt Nam (nhưng không mới mẻ với những nhà đầu tư cá nhân vốn quen thuộc các sàn tiền mã hóa lớn trên thế giới trước đó).

Theo thông tin công bố hồi tháng 2, có khoảng 5 hồ sơ đáp ứng đầy đủ điều kiện tham gia thị trường tiền mã hóa. Bao gồm Sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX; Sàn Lộc Phát Việt Nam, Sàn Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), Sàn Techcom (TCEX), và Sàn Tài sản số Việt Nam. Đều là những cái tên quen thuộc trong lĩnh vực tài chính. Đáng chú ý là có hai hồ sơ chưa đủ điều kiện, bao gồm trong đó là SSI và cả công ty sàn có sự hậu thuẫn của Công ty chứng khoán MB (thuộc ngân hàng MB).

Cho đến nay, những công ty được duyệt hồ sơ vẫn rất hào hứng với dự án này. Tại đại hội cổ đông thường niên vừa qua, trả lời câu hỏi của cổ đông cập nhật dự án, lãnh đạo Ngân hàng VPBank (cổ đông sáng lập cùng các thành viên khác của CAEX) cho biết mọi công tác chuẩn bị đã cơ bản hoàn tất, từ việc tăng vốn lên 10.000 tỉ đồng cho đến bắt tay triển khai cùng đối tác quốc tế OKX.

Theo đó, hệ thống hiện đang trong quá trình được các cơ quan quản lý nhà nước kiểm định, đánh giá an toàn và xác nhận đủ điều kiện vận hành và dự kiến có thể kỳ vọng ra mắt vào tháng 6 sau khi được phê duyệt.

Còn nhiều lo ngại

Trả lời câu hỏi của cổ đông về lĩnh vực này, ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty chứng khoán SSI cho rằng “chưa nhìn thấy cách làm để mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp, an toàn cho nhà đầu tư, cũng như đáp ứng nhu cầu”. Lý do vì SSI thấy rằng các quy định hiện nay đối với tài sản mã hóa đang dần giống với chứng khoán (từ việc lưu ký tập trung, giao dịch tập trung…).

Đại diện SSI cũng cho biết thêm trước đây từng kỳ vọng việc đi đầu có thể niêm yết các dự án để thu hút thêm dòng vốn về Việt Nam, nhưng với mô hình hiện tại chưa chắc chắn được thị trường sẽ phát triển đi theo hướng nào. Dù vậy, Chủ tịch SSI cũng nói thêm vẫn quan tâm đến lĩnh vực này và khi rõ ràng hơn thì “chắc chắn sẽ tham gia”.

Ông Jens Lottner, Tổng giám đốc Techcombank, cho biết quan điểm là "có cung sẽ có cầu", khi nhiều người Việt đang đầu tư vào lĩnh vực này dù nền tảng hiện còn tiềm ẩn rủi ro cao. Theo đó, cách tiếp cận của Techcombank và công ty con chứng khoán TCBS là thận trọng, có thể cung cấp các dịch vụ cơ bản dựa trên hạ tầng ngân hàng.

Tuy nhiên, trong dài hạn, đại diện Techcombank cũng cho rằng muốn tăng tốc huy động các nguồn vốn mới, thì các sản phẩm chứng khoán hóa bất động sản hay mã hóa tài sản thực sẽ là những giải pháp mang tính đột phá.

Một trong những trở ngại lớn nhất vẫn là câu chuyện quy mô vốn điều lệ, cần phải có khoảng 10.000 tỉ đồng, không khác gì nhiều nhà băng hiện nay. Tại đại hội cổ đông thường niên năm nay, lãnh đạo Chứng khoán HSC cho biết công ty có nghiên cứu, quan tâm và thảo luận về lĩnh vực này, nhưng vẫn thấy còn “khá sớm” để tham gia, lý do vì cần tính chiến lược dài hạn và cần thời gian phát triển dài.

Trước đó, lãnh đạo Công ty chứng khoán Vietcap cũng giải thích việc ngừng theo đuổi dự án lập sàn được nêu lên từ tháng 8 trước đó, là vì yêu cầu vốn điều lệ quá lớn dù đơn vị này nhận được nhiều lời đề nghị hợp tác từ các sàn giao dịch tiền số quy mô lớn trên thế giới. “Chúng ta không thể bỏ quá nhiều tiền vào lĩnh vực mới”, lãnh đạo Vietcap khi đó cho biết.

Nhìn chung, sự yêu cầu về quy mô vốn lớn đã giúp “phân hóa” người chơi một cách mạnh mẽ. Có thể nhận thấy nhóm đang theo đuổi dự án sàn tài sản số đều là những doanh nghiệp lớn có “sân sau” hậu thuẫn mạnh mẽ, từ nhóm ngân hàng như VPBank, Techcombank, Ngân hàng Lộc Phát, cho đến những tập đoàn lớn nhiều dự án như Công ty chứng khoán VIX hay SunGroup.

Nghị quyết 05/2025 của Chính phủ ban hành tháng 9 năm ngoái xác lập chương trình thí điểm thị trường tài sản mã hóa kéo dài năm năm, dựa trên các nguyên tắc thận trọng, có kiểm soát, minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư. Đến đầu năm nay, cơ quan quản lý cũng tiếp tục yêu cầu triển khai sớm mô hình này.

Nghị quyết được cụ thể hóa bằng các Quyết định của Bộ tài chính vào cuối tháng 1 năm nay, sau đó đến Thông tư 32 ban hành đầu tháng 4, quy định phạm vi liên quan đến vấn đề vận hành như doanh thu, thu nhập, trong đó đáng chú ý là thuế thu nhập tổ chức, cá nhân liên quan.

Thị trường tài sản mã hóa đang được thúc đẩy xây dựng nhanh nhưng cũng gặp nhiều thách thức, rõ nhất là việc nhiều doanh nghiệp không còn thấy lĩnh vực này hấp dẫn như dự kiến trước đó. Ngoài quy mô vốn, còn rất nhiều nút thắt được các chuyên gia nêu lên như việc quản trị tài sản, rủi ro, các quy định liên quan đến rửa tiền, an toàn thông tin, an ninh mạng.

Nhìn chung, sàn giao dịch tài sản số nếu chỉ đóng khung trong "nội bộ" với những tiêu chí giống sàn chứng khoán hiện hữu thì rõ ràng khó lòng thu hút thêm nguồn vốn thực bên ngoài. Nếu không, dòng tiền cũng chỉ chảy loanh quanh từ kênh cổ phiếu này sang kênh tài sản khác trên khắp các sàn.