Thứ Sáu ngày 13 và Nỗi sợ triệu đô

Năm 2026 có 3 thứ Sáu trùng ngày 13, hôm nay 13/3 là lần thứ 2. Trong quan niệm phương Tây, đây được xem là ngày kém may mắn, nhiều người tránh giao dịch hay ra quyết định đầu tư, nhất là trong bối cảnh chiến sự Trung Đông đang leo thang.

Nỗi sợ thứ Sáu ngày 13 cũng có tên khoa học

Quan niệm về thứ Sáu ngày 13 gắn với nhiều truyền thuyết. Trong Ki tô giáo, Judas, kẻ phản bội, được cho là người thứ 13 tại Bữa Tiệc Ly Biệt. Với thần thoại Bắc Âu, Loki, vị thần lừa đảo, xuất hiện cũng như vị khách thứ 13 không mời, mang theo hỗn loạn và cái chết. Không chỉ vậy, nỗi sợ này được khoa học gọi là Paraskevidekatriaphobia.

Theo Viện Quản lý Stress và Hội chứng ám ảnh tại Mỹ (SMCPI), ước tính 17-21 triệu người Mỹ thực sự tin ngày này mang lại xui xẻo. Mỗi lần thứ Sáu ngày 13 xuất hiện, kinh tế Mỹ mất khoảng 700-900 triệu USD do người dân hoãn mua sắm, từ chối di chuyển và trì hoãn các quyết định tài chính lớn. Hơn 80% các tòa nhà cao tầng ở Mỹ không ghi tầng 13.

Phố Wall và những cú sốc thứ Sáu ngày 13

Trong lịch sử Phố Wall, ngày này cũng được ghi nhận trùng với những phiên giao dịch đầy biến động, cuốn bay hàng trăm triệu USD chỉ trong vài giờ. Nổi tiếng nhất, ngày 13/10/1989, chỉ số Dow Jones giảm gần 7% trong một phiên sau khi thương vụ mua lại UAL Corporation đổ vỡ, kết thúc thị trường trái phiếu “rác”.

Gần đây nhất, thứ Sáu ngày 13/2, thị trường toàn cầu cũng trải qua một nốt trầm. Theo TradingView, chỉ số S&P 500 giảm 1,6%, Nasdaq Composite mất khoảng 2%, vàng rơi xuống dưới 5.000 USD/ounce do lo ngại việc AI sẽ thay thế lao động truyền thống.

Ngày 13/3, giá dầu Brent vượt 100 USD/thùng, tăng khoảng 20% trong một tuần do căng thẳng eo biển Hormuz leo thang. Chỉ số S&P 500 cũng chịu áp lực sau khi giảm 1,5% trong phiên 12/3.

Bài học từ nỗi sợ

Mặc dù có nhiều ghi nhận tiêu cực trong lịch sử thứ Sáu ngày 13 nhưng đáng ngạc nhiên, số liệu dài hạn lại cho cái nhìn khác. Dữ liệu thị trường chứng khoán Mỹ năm 1950 cho thấy lợi nhuận trung bình vào thứ Sáu ngày 13 đạt 0,88%, gấp đôi mức trung bình 0,34% của các phiên thường. Tương tự, nghiên cứu năm 2001 của nhà thống kê Brian Lucey trên nhiều sàn quốc tế cũng cho thấy lợi nhuận vào ngày đặc biệt này nhỉnh hơn các ngày thứ Sáu khác.

Thực tế, nỗi sợ này chỉ mang tính văn hóa không phổ quát, chủ yếu ở Mỹ và các nước theo Ki-tô giáo. Tại Ý, số 13 được coi là may mắn. Tây Ban Nha xem thứ Ba ngày 13 là ngày xấu, không phải thứ Sáu. Còn ở Trung Quốc, kiêng kỵ nhất là số 4 vì phát âm giống chữ "tử" (chết chóc). Tại Việt Nam và nhiều nước châu Á, số 13 không mang ý nghĩa tiêu cực. Sự khác biệt này tạo nên nghịch lý khi nhà đầu tư phương Tây dè dặt vào thứ Sáu ngày 13, còn châu Á vẫn giao dịch bình thường.

Thứ Sáu ngày 13 là ví dụ điển hình về cách tâm lý đám đông định hình hành vi kinh tế. Bản thân con số trên lịch là trung tính, nhưng niềm tin tập thể có thể biến nó thành lý do nền kinh tế bốc hơi hàng trăm triệu USD.