Giá xăng tăng: Đi xe điện có thực sự tiết kiệm?

Biến động địa chính trị tại Trung Đông đang tạo áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu, qua đó tác động trực tiếp tới giá nhiên liệu trong nước. Chiều 11/3, giá xăng RON 95 tại Việt Nam tiệm cận mốc 30.000 đồng/lít, mức cao nhất kể từ sau giai đoạn biến động mạnh của năm 2022 và cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước.

Theo Bloomberg, đà tăng này diễn ra trong bối cảnh giá dầu Brent trên thị trường thế giới tiến gần ngưỡng 100 USD/thùng. Khi chi phí dầu thô tăng, giá nhiên liệu trong nước cũng chịu áp lực điều chỉnh, kéo theo chi phí đi lại và vận chuyển của người dân tăng lên.

Ghi nhận tại một số cây xăng ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh trong những ngày đầu tháng 3 cho thấy lượng phương tiện đến đổ xăng tăng rõ rệt so với thời điểm trước. Không chỉ tại các đô thị lớn, tác động của giá nhiên liệu cũng lan rộng tới nhiều địa phương.

Tại các khu vực có thế mạnh về nông nghiệp và đánh bắt thủy sản như miền Tây Nam Bộ hay duyên hải miền Trung, chi phí nhiên liệu tăng đang gây sức ép lên hoạt động sản xuất. Nhiều hộ nông dân và chủ tàu cá cho biết chi phí vận hành máy móc và phương tiện đã tăng đáng kể, buộc họ phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất để kiểm soát chi phí.

Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, những người đã chuyển sang sử dụng phương tiện điện bắt đầu nhận thấy lợi thế về chi phí vận hành, khi sử dụng điện ổn định hơn so với nhiên liệu hóa thạch.

Bài toán chi phí vận hành và sự chuyển dịch sang xe điện

Ghi nhận tại các đại lý xe điện trên phố Nghi Tàm hay Trần Hưng Đạo (Hà Nội), lượng khách đến xem xe tăng đột biến, có nơi doanh số gấp 3-4 lần so với thời điểm trước Tết.

Anh Quang, một nhân viên kỹ thuật tại phường Thạnh Mỹ Tây, cho biết đang cân nhắc đổi chiếc xe tay ga đã sử dụng hơn 6 năm sang xe điện. Trung bình mỗi tháng anh di chuyển khoảng 1.000 km để đi làm và xử lý công việc. Với mức tiêu hao nhiên liệu ước chừng 2,3 lít/100 km và giá xăng gần 30.000 đồng/lít, chi phí xăng của anh hiện vào khoảng 690.000 đồng mỗi tháng.

Trong khi đó, chi phí vận hành của xe máy điện thấp hơn đáng kể. Với mức tiêu thụ điện khoảng 2 kWh cho mỗi 100 km, quãng đường 1.000 km chỉ cần khoảng 20 kWh điện. Tính theo mức giá điện sinh hoạt bậc 5 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), chi phí sạc điện chỉ vào khoảng 55.000–60.000 đồng/tháng.

Khoảng chênh lệch hơn 630.000 đồng/tháng, tương đương 7-8 triệu đồng /năm, đang trở thành yếu tố khiến nhiều người tiêu dùng cân nhắc chuyển sang phương tiện điện, đặc biệt với những người phải di chuyển quãng đường dài mỗi ngày.

Áp lực giá tiêu dùng: Tiết kiệm tại cây xăng, chi thêm tại sạp chợ

Tuy vậy, việc tiết kiệm chi phí đi lại cá nhân không đồng nghĩa với tổng chi tiêu của hộ gia đình giảm xuống. Giá năng lượng tăng thường tác động lan tỏa đến nhiều ngành kinh tế, đặc biệt thông qua chi phí giao thông vận tải.

Theo các chuyên gia trong ngành vận tải, nhiên liệu thường chiếm khoảng 30-40% tổng chi phí vận hành của phương tiện giao thông đường bộ. Khi giá xăng tăng, chi phí vận chuyển hàng hóa cũng có xu hướng tăng theo.

Chẳng hạn, một chuyến xe tải vận chuyển nông sản từ các tỉnh miền Tây lên TP Hồ Chí MInh thường tiêu tốn vài trăm nghìn đồng tiền nhiên liệu. Khi giá dầu tăng thêm vài nghìn đồng mỗi lít, tổng chi phí cho mỗi chuyến xe có thể tăng thêm 200.000-400.000 đồng, tùy quãng đường và tải trọng. Khoản chi phí này sau đó thường được cộng vào giá vận chuyển, từ đó tác động đến giá bán lẻ của nhiều mặt hàng tiêu dùng.

Chị Quỳnh Mi (phường Võ Thị Sáu, TP.HCM) cho biết gia đình đã chuyển sang sử dụng xe điện để giảm chi phí đi lại, tuy nhiên tổng chi tiêu hàng tháng vẫn chưa giảm đáng kể.

"Tiền sạc xe rẻ hơn xăng, nhưng giá thực phẩm và nhiều chi phí sinh hoạt khác lại tăng. Vì vậy tổng chi tiêu của gia đình vẫn gần như không thay đổi," chị Mi chia sẻ.

Giá xăng leo thang, xe điện có phải lựa chọn tối ưu?

Thực tế trên cho thấy việc chuyển sang xe điện có thể giúp giảm chi phí đi lại cá nhân, nhưng không đồng nghĩa với việc giải quyết toàn bộ áp lực chi tiêu khi giá năng lượng tăng. Ảnh hưởng của chi phí nhiên liệu đến vận tải và giá hàng hóa khiến bài toán chi phí sinh hoạt của hộ gia đình trở nên phức tạp hơn.

Tại Việt Nam, việc chuyển sang xe điện vẫn đối mặt với một số rào cản thực tế. Trước hết là chi phí đầu tư ban đầu. Mặc dù xét về mặt vận hành thấp hơn, giá mua xe điện vẫn cao so với nhiều dòng xe máy chạy xăng cùng phân khúc. Điều này khiến không ít người tiêu dùng cân nhắc trước khi chuyển đổi.

Đáng chú ý, hạ tầng sạc chưa đồng đều cũng là một yếu tố đáng chú ý. Trong khi các đô thị lớn bắt đầu xuất hiện nhiều trạm sạc, tại các vùng ngoại thành hoặc nông thôn, việc tiếp cận hạ tầng này vẫn còn hạn chế.

Ngoài ra, thói quen sử dụng phương tiện cũng ảnh hưởng đến tốc độ chuyển đổi. Việt Nam hiện có hơn 70 triệu xe máy đang lưu hành, phần lớn là phương tiện chạy xăng đã quen thuộc với người dân trong nhiều năm.