Mỹ bổ sung công nghệ X-ray trong xử lý trái cây xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt

Cơ quan Kiểm dịch Động thực vật Mỹ (APHIS), thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), vừa chính thức công nhận Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát (TPI) đủ điều kiện xử lý trái cây tươi xuất khẩu sang Mỹ bằng công nghệ X-ray.

Trước đó, TPI đã được APHIS chấp thuận xử lý bằng công nghệ chiếu xạ gamma sử dụng nguồn Cobalt-60.

Theo hồ sơ phê duyệt, TPI hiện là cơ sở đầu tiên tại Việt Nam được APHIS chấp thuận sử dụng cả công nghệ chiếu xạ gamma sử dụng nguồn Cobalt-60 và công nghệ X-ray trong xử lý kiểm dịch trái cây tươi xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Việc bổ sung công nghệ X-ray mở rộng lựa chọn xử lý tại nhà máy, đồng thời tăng khả năng tổ chức vận hành linh hoạt, đặc biệt trong những giai đoạn nhu cầu tập trung cao theo mùa vụ.

Theo số liệu của Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vnfruit), tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam năm 2025 đạt hơn 8,5 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Riêng kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Mỹ đạt khoảng 547 triệu USD, tăng hơn 50% so với năm trước.

Còn theo số liệu của Ủy ban Thương mại Quốc tế Mỹ (USITC) 10 tháng năm 2025, Việt Nam chiếm khoảng 1,49% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ đối với nhóm rau, hoa, củ, quả và sản phẩm chế biến. Kết quả này cho thấy thị trường vẫn còn nhiều dư địa, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm, khả năng cung ứng và năng lực hạ tầng sau thu hoạch.

Đối với các loại trái cây tươi như bưởi, xoài, thanh long, nhãn, vải, chôm chôm và vú sữa, xử lý chiếu xạ là yêu cầu kiểm dịch thực vật bắt buộc trước khi xuất khẩu sang Mỹ.

Do đặc tính mùa vụ, sản lượng của nhiều loại trái cây thường tập trung trong khoảng thời gian ngắn. Khi lượng hàng tăng nhanh, áp lực có thể gia tăng đồng thời tại vùng trồng, cơ sở đóng gói, kho lạnh, vận chuyển, kiểm dịch và đặc biệt là khâu xử lý chiếu xạ.

Khu vực phía Nam hiện là nơi tập trung các cơ sở tham gia chương trình xử lý chiếu xạ trái cây xuất khẩu sang Mỹ. Nếu năng lực xử lý không đáp ứng kịp sản lượng trong mùa cao điểm, doanh nghiệp xuất khẩu có thể phải đối mặt với thời gian chờ kéo dài, chi phí lưu kho lạnh phát sinh và nguy cơ ảnh hưởng đến kế hoạch giao hàng.

Để được APHIS chấp thuận bổ sung công nghệ X-ray, TPI đã hoàn tất quá trình đánh giá về thiết bị, quy trình vận hành, kiểm soát liều chiếu, nhận diện và bảo vệ lô hàng cùng các yêu cầu liên quan của chương trình kiểm dịch trước xuất khẩu.

Việc vận hành đồng thời hai công nghệ giúp nhà máy có thêm phương án phân bổ hàng hóa, bố trí công suất và tổ chức lịch xử lý.

Năm 2025, TPI đã xử lý gần 5.670 tấn trái cây tươi xuất khẩu sang Mỹ bằng nguồn chiếu xạ Cobalt-60. Doanh nghiệp cho biết việc đưa thêm công nghệ X-ray vào vận hành có thể giúp năng lực xử lý của nhà máy tăng gần gấp đôi, tạo thêm dư địa tiếp nhận hàng hóa trong bối cảnh xuất khẩu trái cây sang Mỹ tiếp tục tăng trưởng.