Kho bãi xanh mở lối hậu cần bền vững

Xây dựng chu trình kho vận xanh

Trong nhiều năm, khái niệm "kho xanh" mới được một số doanh nghiệp triển khai trong các giải pháp đơn giản như lắp đặt điện mặt trời mái nhà hay sử dụng đèn LED tiết kiệm điện. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành logistics hiện đại đòi hỏi một tư duy hệ thống toàn diện hơn. Một kho vận thực sự xanh phải là sự tích hợp của thiết bị vận hành hiện đại, bố trí dòng hàng khoa học và quản trị dữ liệu vận hành thời gian thực.

Tại Hải Phòng, sự hình thành của Trung tâm Logistics Tân Cảng Lạch Huyện vào tháng 5/2026 không chỉ bổ sung hạ tầng, mà còn xác lập một chuẩn mực mới về sự kết hợp giữa kho bãi xanh và hậu cần số (Digital Logistics). Thực tiễn tại Trung tâm Logistics Tân Cảng Lạch Huyện, dự án trọng điểm với quy mô 40 ha tại đặc khu Cát Hải, đã minh chứng cho bước tiến này. Giai đoạn 1 của dự án đã đưa vào khai thác 12,4 ha với sức chứa bãi container khoảng 8.000 TEU, vận hành bởi 4 cẩu bãi RTG chạy điện hiện đại. Việc chuyển đổi từ thiết bị chạy dầu sang thiết bị chạy điện không chỉ cắt giảm trực tiếp khí thải CO2 mà còn giảm thiểu tiếng ồn và chi phí bảo trì.

Hệ thống kho tại đây có diện tích gần 30.000 m² , tích hợp đầy đủ các chức năng: Bãi container, kho CFS (địa điểm thu gom hàng lẻ), kho ngoại quan, kho tổng hợp và các dịch vụ giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng. Việc tích hợp này giúp doanh nghiệp giảm quãng đường vận chuyển nội bộ, từ đó giảm tiêu hao năng lượng, một ví dụ điển hình của "kho xanh" trong thực tế vận hành.

Hơn cả hạ tầng, kho xanh tại Lạch Huyện được định hướng theo các tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt như LEED (công trình xanh) và C-TPAT (an ninh chuỗi cung ứng). Điều này tạo ra lợi thế cạnh tranh "phi giá cả" quan trọng, giúp doanh nghiệp logistics nội địa đáp ứng các tiêu chí ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) của các tập đoàn đa quốc gia và thị trường nhập khẩu khó tính như EU, Nhật Bản hay Mỹ.

Bên cạnh kho bãi xanh, hậu cần số (Digital Logistics) được coi là lực đẩy tạo nên sức mạnh cạnh tranh. Logistics hiện đại là cuộc đua về dữ liệu. Thực tế tại Hải Phòng, mật độ cảng biển dày đặc với hàng loạt cái tên như Cảng quốc tế Lạch Huyện (HICT), Cảng Tân Vũ, Đình Vũ, Nam Hải Đình Vũ... cùng hệ thống kho CFS (Container Freight Station) phong phú như North Freight, Tasa Đông Hải, Vietfracht, Viconship..., việc kết nối dữ liệu trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng.

Theo TS Nguyễn Minh Đức, Trưởng bộ môn Logistics, Phó Trưởng khoa Kinh tế tại Đại học Hàng hải Việt Nam, hậu cần số giúp doanh nghiệp giải quyết ba điểm nghẽn lớn. Thứ nhất là tối ưu hóa dòng hàng qua việc sử dụng dữ liệu để dự báo nhu cầu, tối ưu hóa không gian lưu trữ và luân chuyển hàng hóa, giúp giảm quãng đường và thời gian vận chuyển nội bộ.

Minh bạch chuỗi cung ứng giúp khách hàng có khả năng truy xuất nguồn gốc và vị trí hàng hóa theo thời gian thực (real-time). Điều này làm tăng độ tin cậy và sự hài lòng của khách hàng quốc tế. Một điểm nghẽn lớn nhất là giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí ẩn. Việc số hóa chứng từ, quy trình nâng hạ và làm thủ tục hải quan tại chỗ giúp loại bỏ các khâu trung gian, giảm đáng kể "thời gian chết" trong chuỗi cung ứng.

Lợi thế cạnh tranh bền vững

Tại hội thảo khoa học “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chuỗi dịch vụ logistics nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cảng cửa ngõ Hải Phòng” do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng phối hợp Câu lạc bộ Khoa học Kỹ thuật Nguyễn Bỉnh Khiêm tổ chức ngày 19/6, Thạc sĩ Nguyễn Văn Kính, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố khẳng định, trong lĩnh vực quản trị kho thông minh, AI kết hợp với dữ liệu lớn được đánh giá là giải pháp hiệu quả để kiểm soát tồn kho, tối ưu hóa không gian lưu trữ và tự động hóa quá trình phân loại hàng hóa phục vụ thương mại điện tử. Đối với hoạt động vận tải, các công cụ AI có khả năng phân tích dữ liệu giao thông theo thời gian thực để tối ưu hóa định tuyến vận tải, giảm tỷ lệ xe chạy rỗng, tiết kiệm nhiên liệu và góp phần đáp ứng các tiêu chí phát triển logistics xanh.

Theo các chuyên gia logistics, giá trị cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp hiện nay không còn nằm ở năng lực khai thác đơn lẻ, mà nằm ở khả năng điều phối chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu. Một kho bãi xanh kết hợp với hậu cần số cho phép doanh nghiệp nâng cao khả năng kiểm soát dòng hàng, giảm thiểu rủi ro phát sinh và tối ưu biên lợi nhuận. Đầu tư vào xanh hóa và số hóa không phải là chi phí, mà là khoản đầu tư cho sức chống chịu dài hạn. Trong bối cảnh chi phí năng lượng liên tục biến động và yêu cầu về tính minh bạch của chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khắt khe, doanh nghiệp nào chậm chân trong việc chuyển đổi sẽ khó cạnh tranh vị thế ngay tại thị trường nội địa.

Thành phố Hải Phòng đang đẩy nhanh chiến lược phát triển logistics gắn liền với tăng trưởng xanh. Vị trí của Trung tâm Logistics Tân Cảng Lạch Huyện có lợi thế kết nối nhanh với hệ thống cảng biển quốc tế, cao tốc và các trung tâm công nghiệp trọng điểm của khu vực. Đặc biệt, là lợi thế liền kề quy hoạch tuyến liên vận đường sắt Việt Nam – Trung Quốc, đưa Hải Phòng trở thành mắt xích chiến lược trong mạng lưới logistics xuyên biên giới.

Tuy nhiên, để đạt được kỳ vọng trở thành trung tâm logistics tầm cỡ ASEAN, Hải Phòng cần vượt qua những thách thức về "hạ tầng mềm". Thành phố cần một cơ chế để đồng bộ hóa, chia sẻ dữ liệu liên ngành (giữa cảng biển – kho bãi – hải quan – hãng tàu). Nếu không có nền tảng chia sẻ dữ liệu chung, các kho bãi xanh dù hiện đại đến đâu cũng sẽ bị cô lập trong một hệ sinh thái logistics rời rạc.

Việc phát triển logistics xanh và hậu cần kho bãi số tại Hải Phòng không còn là bài toán của riêng doanh nghiệp, mà là yêu cầu phát triển của thị trường toàn cầu. Khi "hạ tầng cứng" (cảng biển, kho bãi) kết hợp thành công cùng "hạ tầng mềm" (dữ liệu số, tư duy xanh), Hải Phòng hoàn toàn có cơ sở để trở thành trung tâm điều phối chuỗi cung ứng của khu vực, không chỉ là công xưởng hay điểm trung chuyển đơn thuần.