Đề xuất linh hoạt ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế thu nhập cá nhân, Luật thuế giá trị gia tăng, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp, trong đó đề xuất thay đổi cách xác định ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh theo hướng linh hoạt, phù hợp hơn với biến động của nền kinh tế.

Đảm bảo đánh thuế đúng thu nhập thực tế

Theo dự thảo, khoản 1 Điều 7 Luật thuế thu nhập cá nhân được sửa đổi theo hướng cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh với doanh thu năm dưới mức do Chính phủ quy định sẽ không phải nộp thuế. Điểm mới đáng chú ý là thay vì quy định cứng một con số cụ thể trong luật như trước đây, ngưỡng doanh thu này sẽ do Chính phủ quyết định theo từng thời kỳ.

Đồng thời, dự thảo cũng sửa đổi quy định tại khoản 4 Điều 7 theo hướng cá nhân cho thuê bất động sản, trừ hoạt động kinh doanh lưu trú, sẽ nộp thuế thu nhập cá nhân đối với phần doanh thu vượt ngưỡng với thuế suất 5%. Quy định này nhằm đảm bảo đánh thuế đúng phần thu nhập phát sinh thực tế, đồng thời vẫn duy trì chính sách hỗ trợ đối với nhóm có quy mô nhỏ.

Ở lĩnh vực thuế giá trị gia tăng, dự thảo đề xuất sửa đổi khoản 25 Điều 5 theo hướng hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng do Chính phủ quy định sẽ không thuộc đối tượng chịu thuế. Điều này tiếp tục khẳng định định hướng giảm gánh nặng thuế và chi phí tuân thủ cho khu vực kinh doanh nhỏ lẻ.

Trên thực tế, năm 2025, Quốc hội đã nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm, đồng thời nâng ngưỡng không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng. Đây là bước điều chỉnh lớn, phản ánh sự thay đổi trong chính sách hỗ trợ khu vực hộ kinh doanh. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế tiếp tục biến động, chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm và biên lợi nhuận bị thu hẹp, việc duy trì một ngưỡng cố định đang bộc lộ những hạn chế nhất định.

Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo và nhiều chuyên gia, việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế sẽ giúp chính sách linh hoạt hơn, kịp thời thích ứng với tình hình thực tiễn. Trong điều kiện nền kinh tế chịu tác động mạnh từ các yếu tố bên ngoài như giá nguyên liệu, tỷ giá hay đứt gãy chuỗi cung ứng, doanh thu của hộ kinh doanh có thể tăng về danh nghĩa nhưng lợi nhuận thực tế lại không tăng, thậm chí giảm. Nếu áp dụng ngưỡng miễn thuế cố định, nghĩa vụ thuế có thể tăng lên không hợp lý.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh một con số cụ thể trong luật đòi hỏi phải trải qua quy trình lập pháp, mất nhiều thời gian, trong khi bối cảnh kinh tế có thể thay đổi nhanh chóng. Việc chuyển sang cơ chế giao Chính phủ quy định bằng nghị định sẽ rút ngắn thời gian điều chỉnh, đảm bảo chính sách luôn bám sát thực tiễn.

Bước đi phù hợp trong tiến trình cải cách

Đề xuất này cũng gắn với định hướng cải cách quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Theo đó, từ ngày 1/1/2026 sẽ bãi bỏ phương pháp khoán, chuyển sang phương pháp kê khai. Điều này đòi hỏi hệ thống chính sách thuế phải minh bạch, linh hoạt và có khả năng phân loại rõ các nhóm đối tượng theo quy mô để áp dụng nghĩa vụ thuế phù hợp.

Ở góc độ hỗ trợ phát triển, việc điều chỉnh ngưỡng miễn thuế được kỳ vọng sẽ giúp các hộ kinh doanh nhỏ và nhóm có quy mô trung bình thấp duy trì hoạt động trong bối cảnh khó khăn, giảm áp lực chi phí và ổn định tâm lý kinh doanh. Về dài hạn, khi các hộ kinh doanh mở rộng quy mô, chuyển đổi thành doanh nghiệp, nguồn thu ngân sách sẽ được củng cố theo hướng bền vững hơn.

Một số ý kiến cũng đề xuất cần xây dựng cơ chế xác định ngưỡng doanh thu miễn thuế dựa trên các chỉ số kinh tế cụ thể như chỉ số giá tiêu dùng, thu nhập bình quân đầu người hoặc mức lương cơ sở. Cách tiếp cận này sẽ giúp chính sách có tính dự báo cao hơn, đồng thời phản ánh đúng biến động của nền kinh tế, tránh tình trạng tăng nghĩa vụ thuế chỉ do yếu tố lạm phát.

Ngoài ra, việc hoàn thiện chính sách thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh cũng cần gắn với yêu cầu minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, thúc đẩy sử dụng hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và nâng cao năng lực quản lý. Đây là nền tảng để xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, hiện đại và phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế số.

Tổng thể, đề xuất thay đổi cách xác định ngưỡng doanh thu miễn thuế được đánh giá là bước đi phù hợp trong tiến trình cải cách chính sách thuế. Không chỉ góp phần hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ lẻ, chính sách này còn tạo dư địa điều hành linh hoạt, hướng tới mục tiêu vừa đảm bảo nguồn thu ngân sách, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững trong dài hạn.