Ngày 28/2, khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran, hoạt động giao dịch tiền mã hóa tại nước này nhanh chóng chững lại, nhưng chưa ghi nhận làn sóng rút vốn quy mô lớn. Theo báo cáo của TRM Labs, các sàn giao dịch đồng loạt siết kiểm soát, Ngân hàng Trung ương Iran can thiệp trực tiếp vào thị trường và toàn bộ hệ thống chuyển sang trạng thái "phòng thủ".
Thị trường 11 tỷ USD của Iran giữa vòng vây cấm vận
Trong bối cảnh chịu các lệnh trừng phạt tài chính toàn diện, Iran vẫn nổi lên như một trong những thị trường tiền mã hóa sôi động nhất thế giới. Dữ liệu từ TRM Labs cho thấy từ đầu năm 2025 đến tháng 1/2026, tổng khối lượng giao dịch tiền mã hóa liên quan đến Iran đạt khoảng 11 tỷ USD, bao gồm cả dòng tiền vào và ra.
Tổng khối lượng giao dịch tiền mã hóa liên quan đến Iran đạt khoảng 11 tỷ USD. Ảnh: TRM.
Theo TRM Labs, con số này không chỉ phản ánh hoạt động đầu cơ mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của tiền mã hóa trong các giao dịch tài chính của người dân Iran. Việc sử dụng tài sản số là cách để bảo vệ giá trị tài sản khi đồng rial mất giá và hệ thống ngân hàng trong nước bị cô lập bởi các lệnh trừng phạt. Riêng Nobitex, sàn giao dịch lớn nhất Iran, xử lý khoảng 5 tỷ USD trong cùng kỳ và giữ vai trò trung tâm của hệ sinh thái tài sản số trong nước.
Một số sàn giao dịch từng bị phát hiện đăng ký tại Anh, có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), xử lý lượng lớn stablecoin nhằm né các lệnh trừng phạt. Sau đó, Bộ Tài chính Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những thực thể liên quan.
Internet bị cắt, giao dịch tê liệt
Khi xung đột nổ ra, chính quyền Iran áp dụng biện pháp quen thuộc là hạn chế Internet, giảm 99% mức độ kết nối trên toàn lãnh thổ. Biện pháp tương tự từng được triển khai trong cuộc đối đầu giữa Iran và Israel vào tháng 6/2025.
Khối lượng giao dịch tiền mã hoá ở Iran giảm khoảng 80% chỉ từ ngày 27/2 đến 1/3. Ảnh: TRM.
Tác động lan nhanh khắp thị trường khi người dùng cá nhân mất truy cập, nhà tạo lập thị trường mất kết nối API và các nền tảng mua bán tự động phải ngừng hoạt động. Việc giao dịch chênh lệch giá gần như bị đóng băng, kéo theo khối lượng toàn thị trường giảm khoảng 80% trong giai đoạn từ ngày 27/2–1/3.
Sàn Wallex cho biết phải tạm ngừng hoạt động do sự cố mất điện tại trung tâm dữ liệu Asiatech. Đáng chú ý, hạ tầng của Nobitex, sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất Iran, cũng có liên hệ với nhà cung cấp này. Theo phân tích của TRM Labs, chi tiết này cho thấy rủi ro khi nhiều sàn giao dịch lớn trong nước đang phụ thuộc vào cùng một hạ tầng vật lý. Một trung tâm dữ liệu gặp sự cố, ảnh hưởng xấu có thể nhanh chóng lan rộng trong toàn bộ hệ sinh thái giao dịch.
Dòng tiền lớn chuyển sang chế độ phòng thủ
Sàn Aban Tether tạm ngừng rút tiền mã hoá và đồng rial. Wallex đình chỉ rút tiền mã hoá vô thời hạn. Ramzinex đóng cổng nạp và rút, cho biết tài sản người dùng vẫn được lưu trữ trong ví lạnh. Tabdeal xử lý rút tiền theo lô 2 lần/ngày và cảnh báo độ trễ có thể lên tới 24 giờ. Nobitex, sàn giao dịch lớn nhất, vẫn duy trì nạp và rút ở mức hạn chế và cảnh báo thanh khoản thị trường suy giảm. Bitpin kêu gọi nhà đầu tư tránh giao dịch theo cảm xúc. Dù không sàn nào đóng cửa, nhưng hầu hết chuyển sang trạng thái phòng thủ.
Cặp giao dịch USDT/toman bị tạm dừng. Ảnh: The Blockchain Land.
Diễn biến đáng chú ý nhất, các sàn giao dịch đều xác nhận tạm ngừng cặp USDT/toman, theo chỉ đạo của Ngân hàng Trung ương Iran (CBI). Cầu nối chính, giữa tiền mã hoá và tiền pháp định tại Iran, bị ngắt quãng. Toàn bộ lệnh mở bị huỷ nhằm hạn chế biến động có thể gây áp lực lên tỷ giá đồng rial. Khi giao dịch được khôi phục, Nobitex phải đảo ngược một số lệnh thanh lý do mất cân bằng cung cầu. Bitpin cam kết bồi hoàn cho người dùng bị ảnh hưởng bởi lệch giá. Tabdeal kích hoạt quỹ bảo hiểm để hạn chế hiệu ứng thanh lý dây chuyền.
Dữ liệu on-chain còn cho thấy bức tranh phức tạp hơn. Theo Elliptic, dòng tiền rút khỏi Nobitex tăng khoảng 700% chỉ vài phút sau đợt không kích đầu tiên. Chainalysis ghi nhận khoảng 10,3 triệu USD rời các sàn Iran trong giai đoạn từ 28/2 đến 2/3, phần lớn chuyển sang các sàn nước ngoài. Trong khi đó, TRM Labs cho rằng phần lớn dòng tiền chỉ được chuyển từ ví nóng sang ví lạnh nhằm bảo vệ tài sản.
Thị trường tiền mã hoá Iran chưa sụp đổ, nhưng xung đột vừa qua cho thấy mức độ dễ tổn thương của hệ sinh thái này. Khi Internet bị cắt, Ngân hàng Trung ương can thiệp và hạ tầng gặp sự cố, một thị trường trị giá khoảng 11 tỷ USD có thể thu hẹp chỉ trong vài giờ. Khả năng phục hồi giờ đây phụ thuộc vào việc Internet được khôi phục ổn định và cách các dòng vốn quay trở lại khi biến động giảm bớt.
Bình luận
0