Vòng lặp thủ tục ‘con gà, quả trứng’ vẫn làm khó người kinh doanh

Thông điệp này được đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chia sẻ tại lễ công bố báo cáo dòng chảy pháp luật kinh doanh 2025 diễn ra ngày 2-6.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký kiêm Trưởng ban pháp chế VCCI, cho biết một trong những điểm nhấn lớn của báo cáo năm 2025 là sự bứt phá trong hoạt động xây dựng pháp luật với 89 đạo luật được Quốc hội thông qua trong năm. Nếu tính chung hai năm 2024 và 2025, có 120 đạo luật được ban hành.

Tốc độ soạn thảo cũng được rút ngắn đáng kể với thời gian soạn thảo trung bình của 33 đạo luật liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất - kinh doanh chỉ còn khoảng 221 ngày. Trong đó, nhiều luật khởi động trong năm 2025 chỉ mất hơn 4 tháng, thậm chí có dự án luật được hoàn thiện trong chưa đầy 2 tháng.

Một nét tích cực khác trong thời gian qua là việc tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý trong hoạt động đầu tư - kinh doanh. Từ kết quả rà soát hơn 2.088 phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp trên phạm vi toàn quốc, có khoảng 38% (tương đương 787 phản ánh) đã được các bộ, ngành và địa phương công nhận là vướng mắc thực sự cần xử lý. Các phản ánh còn lại được trả lời, giải thích minh bạch trên cổng thông tin điện tử.

Điều này, theo đại diện VCCI, giúp thu hẹp dần khoảng cách giữa "logic pháp lý" và "logic thực tiễn". Đồng thời, mở ra cơ hội tiếp cận chính sách gần hơn với trải nghiệm vận hành thực tế của doanh nghiệp.

Với 787 vướng mắc được công nhận, VCCI phân loại thành ba nhóm chính gồm: quy định thiếu rõ ràng, có nhiều cách hiểu hoặc thiếu tính khả thi (42%); quy định làm phát sinh chi phí tuân thủ chưa cần thiết hoặc chưa theo kịp các mô hình kinh doanh mới và hoạt động đổi mới sáng tạo (36%); quy định xuất phát từ sự chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các văn bản pháp luật (22%).

Trong số những vướng mắc vừa nêu, đại diện VCCI dẫn chứng trường hợp thực hiện thủ tục làm dự án điện gió ngoài khơi để minh hoạ cho việc quy định thiếu rõ ràng. Theo đó, muốn giao khu vực biển cần phê duyệt chủ trương đầu tư, nhưng muốn phê duyệt chủ trương lại cần xác định địa điểm khu vực biển trước. Điều này tạo ra vòng lặp thủ tục khiến dự án không thể khởi động.

Ngoài ra, quy định về xe chuyên dụng cũng tạo ra mâu thuẫm. Cụ thể, doanh nghiệp có nhu cầu cải tạo xe tải hạng nặng chuyên dụng và không biển số để phục vụ hoạt động trong mỏ, nhưng Luật Giao thông đường bộ chỉ cho phép cải tạo xe đã có đăng ký, biển số. Điều này khiến doanh nghiệp không thể tuân thủ cả hai quy định cùng lúc.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng rơi vào tình huống "không thể tuân thủ" trong hoạt động kinh doanh xăng dầu khi chứng chỉ đào tạo bảo vệ môi trường không còn cơ chế cấp.

Từ góc độ chi phí tuân thủ, đại diện VCCI nhìn nhận việc tháo gỡ các rào cản này được như một yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực đầu tư, giải phóng sức sản xuất và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.