Tái định vị TP. Hồ Chí Minh theo mô hình siêu đô thị đa cực, hướng biển

Tại hội thảo về quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh tầm nhìn 100 năm do HĐND TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 2-6, ông Sầm Minh Tuấn, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị, Quy hoạch đô thị và Nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng), nhận định sau khi sáp nhập, TP. Hồ Chí Minh có tiềm năng trở thành một siêu đô thị bền vững, sáng tạo và giữ vai trò dẫn dắt khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo ông Tuấn, thành phố hội tụ đồng thời nhiều lợi thế chiến lược với vai trò đầu tàu kinh tế quốc gia, hạt nhân vùng Đông Nam Bộ, trung tâm liên kết vùng, cửa ngõ quốc tế và không gian kết nối quan trọng nhất khu vực phía Nam.

Tuy nhiên, TP. Hồ Chí Minh vẫn đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn như mô hình phát triển đơn tâm, thiếu các trung tâm phụ đủ mạnh, hạ tầng và liên kết vùng chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi động lực tăng trưởng vẫn chưa dựa nhiều vào công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Từ thực tế này, ông đề xuất chuyển đổi từ mô hình đô thị đơn tâm sang “siêu đô thị đa cực”, vận hành theo nguyên tắc “đô thị 15 phút” và “thành phố đa tầng 30 phút”.

Theo đó, người dân có thể tiếp cận các dịch vụ thiết yếu trong vòng 15 phút, còn các trung tâm động lực được kết nối trong phạm vi 30 phút thông qua hệ thống metro, đường sắt và các tuyến cao tốc chiến lược.

Để hiện thực hóa mô hình này, ông Tuấn đề xuất khung phát triển “5 cực - 5 trục - 10 vùng”, với các cực động lực về tài chính, đổi mới sáng tạo, công nghiệp - logistics, kinh tế biển và du lịch - cảng biển quốc tế.

Theo ông, việc mở rộng TP. Hồ Chí Minh không nên chỉ là cộng gộp địa giới hành chính mà phải tạo hiệu ứng cộng hưởng về nguồn lực và không gian phát triển. Các dự án quy mô lớn như khu thương mại tự do cần được tập trung tại Cái Mép - Phú Mỹ nhằm tránh phân tán nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Đồng quan điểm, KTS Trần Ngọc Chính, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cho rằng TP. Hồ Chí Minh cần được định vị là một “siêu đô thị biển”, tận dụng lợi thế không gian biển, cảng biển, logistics và công nghiệp để phát triển kinh tế biển, vận tải quốc tế và du lịch.

Theo ông, thành phố cần có quy hoạch tổng thể, kết nối chặt chẽ đô thị hiện hữu với hệ thống cảng biển, logistics và các trung tâm công nghiệp nhằm tạo động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Trong khi đó, TS. Trần Du Lịch, Nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách, Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh, cho rằng quy hoạch thành phố cần vượt khỏi tư duy mở rộng đô thị đơn thuần để hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh toàn cầu.

Theo ông, quy hoạch phải xác định các ngành tạo giá trị gia tăng cao và động lực nâng cao năng suất, đồng thời lấy phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng làm trụ cột.

Thành phố cần ưu tiên đầu tư hệ thống metro, đường vành đai, cao tốc liên vùng, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ và thúc đẩy kinh tế số để tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn.