Nhìn từ quy định cũ tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP, người độc thân muốn mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội phải có thu nhập hàng tháng thực nhận không quá 15 triệu đồng; nếu đã kết hôn thì tổng thu nhập của hai vợ chồng không quá 30 triệu đồng. Với trường hợp người thu nhập thấp khu vực đô thị không có hợp đồng lao động, mức trần cũng dừng ở ngưỡng 15 triệu đồng cho người độc thân và 30 triệu đồng cho người đã kết hôn. Đây là bộ ngưỡng khá chặt, khiến không ít người có việc làm ổn định nhưng thu nhập nhỉnh hơn một chút vẫn khó chạm tới chính sách nhà ở xã hội.
Điểm thay đổi lớn nhất của Nghị định 136/2026/NĐ-CP là nâng mặt bằng thu nhập được xét hỗ trợ. Theo khoản sửa đổi Điều 30, người chưa kết hôn hoặc độc thân được xác nhận chỉ cần thu nhập bình quân thực nhận không quá 25 triệu đồng/tháng; nếu đang nuôi con dưới tuổi thành niên thì ngưỡng nâng lên 35 triệu đồng. Trường hợp đã kết hôn, tổng thu nhập bình quân thực nhận của hai vợ chồng không quá 50 triệu đồng/tháng. So với quy định cũ, đây là bước nới đáng kể, mở rộng thêm nhóm người lao động đô thị và hộ gia đình trẻ vốn trước đây đứng sát “rìa” chính sách nhưng chưa đủ điều kiện tiếp cận.
Tác động tích cực của thay đổi này khá rõ. Trước hết, chính sách sẽ bao phủ được thêm những nhóm có nhu cầu thật, nhất là lao động làm công ăn lương, công nhân, viên chức trẻ và các hộ gia đình có con nhỏ. Quy định mới cũng bổ sung một ngưỡng riêng 35 triệu đồng cho người độc thân đang nuôi con dưới tuổi thành niên, cho thấy nhà làm chính sách đã tính đến gánh nặng chi phí sinh hoạt của nhóm đơn thân nuôi con. Ở góc độ thị trường, việc nới trần thu nhập cũng có thể giúp tăng số hồ sơ hợp lệ, từ đó làm chính sách nhà ở xã hội bớt “hẹp cửa” hơn so với giai đoạn đầu triển khai.
Một điểm hỗ trợ khác nằm ở cơ chế xác nhận thu nhập và mẫu đơn đăng ký. Mẫu số 01 tại Phụ lục của Nghị định 136 được sửa đổi để bổ sung rõ hơn thông tin về nghề nghiệp, nơi làm việc, nơi ở hiện tại, nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú, đồng thời tách bạch các trường hợp theo nhóm đối tượng và tình trạng hôn nhân. Đối với người thu nhập thấp khu vực đô thị không có hợp đồng lao động, phần hướng dẫn ghi nhận việc xác nhận điều kiện thu nhập do Công an cấp xã nơi thường trú, tạm trú hoặc nơi ở tại thời điểm đề nghị thực hiện. Cách thiết kế này cho thấy hồ sơ không chỉ được “mở” hơn mà còn được chuẩn hóa lại để dễ kiểm tra và đối chiếu hơn trong thực tế.
Nghị định 136 cũng tạo thuận lợi theo hướng chuyển tiếp thủ tục. Điều 2 của nghị định quy định các giấy tờ chứng minh điều kiện về thu nhập đã được cơ quan có thẩm quyền xác nhận trước ngày nghị định có hiệu lực vẫn tiếp tục được sử dụng trong 12 tháng kể từ ngày xác nhận. Điều này có ý nghĩa thực tế rất lớn với những người đã hoàn tất hồ sơ theo quy định cũ nhưng đang chờ xét duyệt hoặc chờ nguồn cung nhà ở xã hội phù hợp. Thay vì phải làm lại từ đầu, họ có thêm một khoảng thời gian hợp lệ để sử dụng giấy tờ đã có.
Tuy vậy, quy định mới không đồng nghĩa với việc thủ tục trở nên đơn giản tuyệt đối. Việc nâng trần thu nhập sẽ làm tăng số người đủ điều kiện, trong khi nguồn cung nhà ở xã hội trên thực tế vẫn phụ thuộc vào tiến độ dự án, quỹ đất và khả năng triển khai của địa phương. Nói cách khác, Nghị định 136 mở rộng “đầu vào” của chính sách, nhưng áp lực ở “đầu ra” vẫn còn nằm ở bài toán triển khai dự án và phân bổ nguồn hàng. Đây là điểm cần đọc cùng lúc cả góc độ pháp lý lẫn thực tế thị trường.
Tổng thể, Nghị định 136/2026/NĐ-CP đang dịch chính sách nhà ở xã hội theo hướng rộng hơn ở tiêu chí thu nhập, rõ hơn ở hồ sơ, và mềm hơn ở giai đoạn chuyển tiếp. Với người thu nhập thấp, đây là thay đổi đáng chú ý nhất vì nó làm tăng khả năng tiếp cận chính sách mà không làm mất đi khung kiểm soát cần thiết của Nhà nước.
Bình luận
0