Mua hàng online, coi chừng từ rẻ hóa đắt

Giá hiển thị một đằng, giá thanh toán một nẻo vì hàng loạt chi phí ẩn

Giữ thói quen mua sắm trực tuyến suốt 2 năm nay, chị Minh Thu (phường Cầu Giấy, TP Hà Nội) nhận thấy mua sắm online không còn rẻ như trước do thiếu voucher và thường phát sinh thêm chi phí ở bước thanh toán. Sự chênh lệch giá này rất khó nhận biết, nhất là khi mua nhiều mặt hàng cùng lúc.

Giật mình vì "đội giá" phút chót

Mới đây, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia - Bộ Công Thương cảnh báo về chi phí ẩn trong thương mại điện tử, tức là những khoản tiền khách hàng phải trả thêm. Nếu không rõ ràng từ đầu, chúng sẽ làm thay đổi đáng kể tổng số tiền thực tế phải trả. Đơn cử, giá hiển thị ban đầu thường chưa bao gồm các khoản bổ sung.

Giá sản phẩm ở bước đầu chỉ là một phần, trong khi phí vận chuyển, phụ phí dịch vụ hoặc chi phí liên quan khác chỉ xuất hiện ở các bước thanh toán sau. Ví dụ, sản phẩm quảng cáo giá 300.000 đồng nhưng khi hoàn tất đơn, người dùng phải trả thêm 30.000 đồng phí vận chuyển và 10.000 đồng phụ phí, nâng tổng hóa đơn lên 340.000 đồng. Quyết định mua lúc này hoàn toàn dựa trên thông tin chưa đầy đủ.

Bên cạnh đó, nhiều mức giá hấp dẫn chỉ được áp dụng khi đáp ứng các điều kiện như dùng mã giảm giá, chọn đúng phương thức thanh toán hoặc đạt ngưỡng đơn hàng tối thiểu. Nếu những điều kiện này không rõ ràng, người tiêu dùng rất dễ hiểu nhầm đây là mức giá chung.

Chẳng hạn, sản phẩm hiển thị giá 250.000 đồng nhưng chỉ áp dụng khi thanh toán bằng một ví điện tử nhất định. Khi khách hàng không đáp ứng được, giá thực tế có thể lên tới 300.000 đồng hoặc cao hơn.

Theo cơ quan chức năng, các dạng chi phí ẩn phổ biến gồm: phí phát sinh theo tiến trình giao dịch, phí gắn điều kiện ưu đãi, phí từ thiết kế mặc định và các khoản khó nhận diện do cách trình bày thông tin.

Tỉnh táo trước "ma trận" giá

Ông Trần Văn Trọng, Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, cho biết để mua được giá tốt, người tiêu dùng cần chủ động dùng các công cụ so sánh. Dù nền tảng có kiểm soát "thổi giá" nhưng khâu hậu kiểm vẫn quan trọng nhất. Khách hàng cần khiếu nại qua hệ thống của sàn nếu thấy bất thường để được xử lý kịp thời.

TS Đào Cẩm Thủy (Trường ĐH Kinh tế - ĐHQG Hà Nội) lý giải các chiến dịch "đốt tiền" trước đây khiến người mua mặc định hàng online luôn rẻ, dẫn đến việc bỏ thói quen so sánh giá. Doanh nghiệp tận dụng tâm lý này để tung ra các voucher giới hạn nhằm kích thích tâm lý sợ bỏ lỡ. Hơn nữa, mức phí sàn có thể lên đến hơn 30% đã buộc người bán phải tăng giá để bảo đảm lợi nhuận. Khách hàng cần tỉnh táo tìm hiểu mức giá hợp lý, tránh ham rẻ mà mua phải hàng kém chất lượng. Cơ quan quản lý cần ngăn chặn tình trạng giá rẻ "ảo".

PGS Ngô Trí Long - chuyên gia kinh tế - nhận định nhiều doanh nghiệp cố tình đẩy giá gốc lên cao nhằm tạo ảo giác giảm sâu, thu lợi ngắn hạn. Việc thiếu cơ chế giám sát khiến các chương trình khuyến mãi mập mờ. Ông kiến nghị cần thanh tra đột xuất, xử phạt nghiêm hành vi "sale ảo", đồng thời xây dựng cổng thông tin so sánh giá cho các mặt hàng thiết yếu.

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia khuyến cáo khách hàng cần tính toán tổng chi phí thực tế - bao gồm phí vận chuyển, phụ phí và điều kiện thanh toán - thay vì chỉ nhìn giá niêm yết. Doanh nghiệp phải minh bạch mọi khoản chi phí ngay từ đầu.