Kỷ nguyên sa thải hàng loạt trong ngành công nghệ đang đến?

 Trong những tháng gần đây, một loạt doanh nghiệp công nghệ Mỹ từ Snap, Block cho đến Amazon.com mạnh tay cắt giảm nhân sự với quy mô lớn.

Công ty mạng xã hội Snap cắt giảm 16% nhân sự. Công ty công nghệ tài chính Block thì cắt tới 40% lực lượng lao động. Trong khi đó, hãng phần mềm và điện toán đám mây Oracle sa thải hàng chục ngàn người còn tập đoàn công nghệ và thương mại điện tử Amazon.com đã cắt khoảng 30.000 việc làm.

Hiện nay, tại Thung lũng Silicon và nhiều nơi khác, các công ty công nghệ khi đã quyết định cắt giảm nhân sự thì không còn làm nhỏ giọt. Thay vì sa thải từng đợt nhỏ, ít gây xáo trộn hơn, những doanh nghiệp chọn cách “ra tay một lần cho xong” để tận dụng lợi ích tài chính từ việc cắt giảm quy mô lớn.

Điều này khác hẳn trước kia khi sa thải hàng loạt thường bị xem là dấu hiệu của khủng hoảng hoặc quản lý kém. Khi đó, động thái sa thải hàng loạt cho thấy doanh nghiệp đang “chữa cháy”.

Còn bây giờ, một doanh nghiệp sa thải mạnh tay lại có thể được tưởng thưởng nhờ giá cổ phiếu tăng vọt và lời khen từ nhà đầu tư vì “dám hành động”.

Snap là một minh chứng rõ ràng. Ngay sau công ty công bố cắt giảm 1.000 nhân sự, giá cổ phiếu lập tức bật tăng 8% sau khi lao dốc 23% trong năm qua.

Câu chuyện của Block cũng tương tự. Trước khi sa thải gần một nửa nhân sự (4.000 người), cổ phiếu của công ty giảm 16% trong năm qua. Nhưng sau quyết định giảm nhân sự, giá cổ phiếu không chỉ hồi phục mà còn tăng vượt mức trước đó.

Ở hậu trường, điều thú vị hơn đã xảy ra. Lãnh đạo từ nhiều công ty khác đã liên hệ với ban giam đốc của Block để “xin công thức” thực hiện những đợt cắt giảm quy mô lớn như vậy, theo Amrita Ahuja, giám đốc tài chính (CFO) kiêm giám đốc hoạt động (COO) của Block

Khi được hỏi liệu sa thải hàng loạt có phải xu hướng mới hay không, bà trả lời: “Đây là điều tất yếu. Là CFO, tôi thà hành động sớm còn hơn là quá muộn”.

Sự sẵn sàng cắt giảm mạnh nhân sự phản ánh một thay đổi sâu sắc trong cách doanh nghiệp Mỹ nhìn nhận về nhân lực tri thức.

Trong nhiều thập niên qua, các công ty cạnh tranh nhau bằng các gói lương cao và phúc lợi hậu hĩnh để thu hút nhân tài. Nhưng giờ đây, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lại cho rằng đội ngũ cồng kềnh đang cản trở sự phát triển hơn là tạo ra giá trị.

“Hầu hết các công ty công nghệ đều có thể cắt 30-50% nhân sự mà hiệu suất gần như không thay đổi”, Mo Koyfman, nhà sáng lập công ty đầu tư mạo hiểm Shine Capital nhận định.

Ông cho rằng, AI có giúp tăng hiệu quả hoạt động, nhưng quan trọng hơn, công nghệ tạo ra “cái cớ hợp lý” để thực hiện việc cắt giảm nhân sự quy mô lớn mà lẽ ra đã nên làm từ lâu.

Thực tế, làn sóng sa thải hiện tại không hẳn vì AI thay thế con người ngay lập tức. Một phần nguyên nhân là chi phí phát triển AI quá cao, buộc các doanh nghiệp công nghệ phải tiết kiệm ở những bộ phận khác.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp Mỹ vẫn đang “sửa sai” sau khi tuyển dụng ồ ạt trong thời kỳ đại dịch Covid-19

Dù lý do là gì, các công ty đang nhận ra rằng, cắt giảm mạnh tay vẫn được nhà đầu tư hoan nghênh.

Trong khi đó, nỗi lo đang lan rộng trong giới lao động trí thức. Ngày càng nhiều người có bằng đại học gặp khó khăn khi tìm việc mới sau khi bị sa thải.

Trong 12 tháng qua, tỷ lệ thất nghiệp của những người dưới 34 tuổi có bằng đại học tại Mỹ tiến gần và hiện đã vượt mức 4,1% của nhóm chỉ có bằng cao đẳng hai năm, theo phân tích dữ liệu của Bộ Lao động Mỹ do nhà kinh tế Gad Levanon thực hiện.

“Lợi thế an toàn việc làm của bằng cử nhân đã biến mất, ít nhất là vào thời điểm hiện tại”, Levanon nói.

Michael Maximilien, cựu kỹ sư cấp cao tại IBM, cho biết ông gần như ngày nào cũng nhận được tin nhắn từ các nhân viên công nghệ hỏi xem công ty mới của ông có tuyển dụng không. Nhưng ông chưa tuyển ai. Ông dự đoán đến cuối năm 2026, nhiều công ty công nghệ sẽ cắt giảm 20–50% nhân sự, nhất là khi các công cụ lập trình AI như Claude Code hay Codex đang tiến bộ cực nhanh. “Trong 30 năm qua, tôi chỉ gặp 2 kỹ sư lập trình làm tốt hơn Claude Code hiện tại” ông nói.

Dù vậy, không phải ai cũng tin AI là nguyên nhân chính đằng sau làn sóng sa thải trong ngành công nghệ.

Tariq Shaukat, CEO Sonar không cho rằng AI đang thay thế phần lớn những người mất việc. Theo ông, dù các công cụ AI đã giúp một số nhân viên giảm thời gian thực hiện nhiệm vụ từ nhiều ngày xuống còn vài giờ, nhưng họ vẫn phải dành thời gian để sửa chữa những lỗi hoặc sự hiểu sai dữ liệu của AI.

Theo Wall Street Journal