Hai dự án mở rộng cao tốc đối mặt với rủi ro biến động giá vật liệu

Báo cáo Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng ngày 20-4, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) cho biết hai dự án mở rộng tuyến đường cao tốc gồm tuyến TP. Hồ Chí Minh – Long thành và tuyến Nội Bài – Lào Cai (đoạn Yên Bái – Lào Cai) gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn vật liệu thi công, nhất là vật liệu đá từ khi triển khai vào năm 2025.

Với riêng dự án mở rộng đoạn cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Long Thành, việc triển khai sau và khu vực xung quanh dự án tập trung nhiều dự án trọng điểm khác, trong đó có dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành khiến các đơn vị thi công gặp áp lực lớn về nguồn cung nguyên liệu.

Theo VEC, các mỏ đá trong khu vực lân cận chủ yếu nằm trên địa bàn tỉnh Đồng Nai và đã được phân bổ cho các công trình giao thông trọng điểm như sân bay Long Thành, cũng như các dự án đầu tư công trên địa bàn.

Bên cạnh đó, thủ tục gia hạn, nâng công suất các mỏ mất nhiều thời gian, khiến các nhà thầu rơi vào thế bị động trong huy động vật liệu. Điều này khiến không nhà thầu phải mua và vận chuyển vật liệu từ các mỏ xa khu vực với giá cao hơn đáng kể so với mức công bố của địa phương.

Khó khăn với VEC và các nhà thầu tiếp tục gia tăng khi xung đột vũ trang tại Trung Đông bùng phát, tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu. Theo đó, giá nhiên liệu tăng đột biến kéo theo giá vật liệu và chi phí máy thi công tăng mạnh từ đầu tháng 3-2026 đến nay.

Về vật liệu xây dựng, số liệu tổng hợp từ báo cáo của các nhà thầu, tư vấn giám sát và Ban quản lý dự án, giá một số loại vật liệu hiện nay tăng khoảng 10%-30% so với thời điểm gốc, trong đó nhóm nhựa đường và đá ghi nhận mức tăng đột biến.

Cụ thể, giá nhựa đường tăng khoảng 30% - 50%, trở thành rủi ro lớn nhất đối với các gói thầu thảm bê tông nhựa mặt đường cao tốc. Giá cát, đá tăng khoảng 13,5%-23,3% tại khu vực miền Nam và khoảng 42%-71% tại miền Bắc. Trong khi đó, xi măng và thép có mức tăng khoảng 2%-10%.

Tổng thể, chỉ số giá nhóm giao thông trong tháng 3-2026 tăng 12,85% so với tháng trước, chủ yếu do tác động của việc giá xăng dầu tăng mạnh.

Với diễn biến giá nhiên liệu, vật liệu tăng bất thường và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, chi phí xây dựng dự án gia tăng là khó tránh khỏi. Như vậy, rủi ro không hoàn thành đúng tiến độ đã hiện hữu.

Theo VEC, có ba nguyên nhân ảnh hưởng tới tiến độ thi công. Thứ nhất, giá cả biến động nhanh và độ trễ thanh toán thường kéo dài 2-3 tháng kể từ thời điểm mua vật liệu, ứng vốn thi công khiến nhà thầu gặp khó cân đối dòng tiền và huy động vật liệu. Còn một số nhà cung cấp tạm dừng bán hàng do không kiểm soát được chênh lệch giá đầu vào - đầu ra.

Thứ hai, giá nhiên liệu biến động liên tục làm gia tăng tính bất định trong công tác cung ứng vật liệu, khiến các nhà thầu bị động trong tổ chức thi công.

Thứ ba, giá vật liệu và nhiên liệu tăng nhanh và ở mức cao khiến việc huy động bổ sung vốn không theo kịp diễn biến thị trường. Điều này dẫn đến thiếu hụt nguồn lực để triển khai các hạng mục theo kế hoạch.

“Nếu không có giải pháp kịp thời, dự án sẽ đối mặt với nhiều khó khăn trong việc bảo đảm nguồn vốn thi công và nguồn cung vật liệu. Điều này tác động trực tiếp đến tiến độ triển khai, làm gia tăng nguy cơ không hoàn thành theo kế hoạch đề ra”, báo cáo đề cập.