Đề xuất bỏ quy định bắt buộc công chứng giao dịch bất động sản

Tiếp tục Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Một trong những nội dung được Quốc hội quan tâm là góp ý là công chứng liên quan đến bất động sản.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) nêu rõ, điều 44 của dự luật đã bổ sung giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên.

Cho rằng đây là nội dung cần phải báo cáo rõ trước Quốc hội, đại biểu Hoàn nói, theo quy định của pháp luật về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản thì hợp đồng mua bán, tặng cho, chuyển nhượng, góp vốn mới bắt buộc phải công chứng.

Nếu coi giao dịch đặt cọc để mua bán bất động sản không tách rời khỏi hợp đồng mua bán bất động sản, thì phải công chứng. Nhưng theo luật Kinh doanh bất động sản hiện nay thì ký cọc mua bán bất động sản không bắt buộc phải công chứng, đại biểu Hoàn nêu.

Vị đại biểu Thanh Hóa cũng nêu thực tế nhiều người muốn công chứng khi ký hợp đồng đặt cọc mua bán bất động sản để bảo đảm quyền lợi hợp pháp, song cũng không ít trường hợp người bán gặp rắc rối từ những hợp đồng đặt cọc được công chứng.

Ông Hoàn làm rõ, theo Điều 328 của Bộ luật Dân sự, nếu người mua không thực hiện cam kết như hợp đồng đặt cọc thì bên bán được bán cho người khác, các quy định hiện hành cũng không cấm điều này.

Tuy nhiên, không thể thực hiện công chứng hợp đồng mua bán nhà đất cho người khác, trong trường hợp hợp đồng đặt cọc đã công chứng mà chưa bị xóa bỏ. Trong khi, tòa án chỉ tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu khi có căn cứ cho rằng việc công chứng có vi phạm pháp luật.

“Điều này sẽ gây bất lợi cho bên bán, nếu khi ký hợp đồng đặt cọc không quy định điều khoản đơn phương chấm dứt hợp đồng, người bán sẽ không thực hiện được quyền của mình nếu bên mua không thực hiện cam kết, nhưng cũng không chịu hủy. Không ít trường hợp bên mua lợi dụng điều này để bên bán phải trả lại tiền đặt cọc”, ông Hoàn phân tích.

Từ đó, đại biểu Hoàn đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc không yêu cầu công chứng hợp đồng đặt cọc.

Cũng quan tâm đến công chứng bất động sản, đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Phú Thọ) cho biết thực tế ngoài xã hội công chứng bất động sản có rất nhiều vấn đề. Song theo quan điểm của ông thì công chứng bất động sản cần linh động, nên quy định do người giao dịch tự nguyện, không bắt buộc tất cả đều phải công chứng.

Vị đại biểu Phú Thọ cũng lưu ý cần làm rõ đây là công chứng hình thức hay công chứng nội dung.

Liên quan đến sai phạm như trốn thuế trong các giao dịch bất động sản thì công chứng viên có chịu trách nhiệm không? Nếu công chứng không chịu trách nhiệm thì chỉ cần ký hợp đồng mua bán theo các mẫu quy định của Nhà nước và ra nộp thuế, ông Tuấn góp ý.

Đại biểu Tuấn cũng đề nghị ban soạn thảo tùy từng hợp đồng, nghiên cứu để người dân không bắt buộc phải công chứng và linh động trong lựa chọn hình thức.

Theo dự thảo luật Công chứng sửa đổi Chính phủ trình Quốc hội, giao dịch có đối tượng là bất động sản và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng bất động sản thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có bất động sản, trừ trường hợp công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản là bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này.

Hồi âm ý kiến đại biểu về việc công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết hiện tại chưa đủ điều kiện để thực hiện việc này.

Quy định như dự thảo là cần thiết để đảm bảo an toàn pháp lý cho giao dịch, bất động sản là tài sản rất lớn của người dân, nếu hợp đồng không chặt chẽ sẽ dẫn đến nhiều tranh chấp rất phức tạp. Công chứng theo địa hạt giúp công chứng viên có điều kiện xác minh nhân thân và ngăn chặn hành vi lừa đảo, ông Tùng nêu lý do cần giữ lại quy định như dự thảo.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng sẽ được Quốc hội thông qua ngay cuối Kỳ họp thứ nhất.