Chiến sự Trung Đông củng cố vị thế thống trị của đô la trong thương mại toàn cầu

Tỷ trọng của đồng bạc xanh trong các giao dịch quốc tế tăng lên mức kỷ lục 51,1% trong tháng Ba, so với 49,2% của tháng trước đó, dựa trên dữ liệu mới nhất từ SWIFT.

Đây là mức cao nhất kể từ năm 2023, thời điểm tổ chức có trụ sở tại Bỉ điều chỉnh phương pháp thu thập dữ liệu. Các ngân hàng lớn trên thế giới sử dụng SWIFT để liên lạc và thực hiện các giao dịch thanh toán liên ngân hàng.

Đứng ngay sau đô la là đồng euro chiếm khoảng 21% giao dịch qua SWIFT, tiếp đến là bảng Anh, yen Nhật, nhân dân tệ Trung Quốc và đô la Canada.

“Sự suy yếu của đô la trong năm ngoái không dẫn đến sự suy giảm rõ ràng nào về vai trò của đồng tiền này như một đồng dự trữ hay nền tảng của thị trường vốn”, nhóm nghiên cứu của ngân hàng JPMorgan nhận định trong báo cáo hôm 21-4.

Trong năm 2025, một chỉ số đo sức mạnh của đô la giảm 8%, xuống mức thấp nhất trong bốn năm. Tuy nhiên, kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bùng phát vào cuối tháng Hai, đồng tiền này đã phục hồi khoảng 0,8%.

Thị trường tiền tệ toàn cầu đã trải qua những biến động mạnh trong tháng qua sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran. Chiến tranh kéo theo làn sóng bán tháo tài sản rủi ro, giá dầu tăng vọt và nhu cầu tìm đến đô la như một “nơi trú ẩn an toàn”.

Chỉ số đo lường biến động kỳ vọng của đô la trong tháng tới đã vọt lên mức cao nhất trong 10 tháng vào tháng Ba. Sau đó, đô la đã phần nào hạ nhiệt khi nhà đầu tư chuyển sự chú ý sang triển vọng đàm phán ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.

“Thị trường đang đặt nhiều kỳ vọng vào mong muốn chấm dứt chiến sự Iran của Tổng thống Donald Trump, xem khả năng leo thang là rủi ro thấp dù thực tế vẫn còn rất khó đoán định. Nhà đầu tư tập trung trở lại vào kết quả kinh doanh khả quan của doanh nghiệp Mỹ, làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) và sức chi tiêu của người dân Mỹ, vốn đang chịu áp lực từ giá xăng tăng nhưng vẫn khá bền bỉ”, nhà chiến lược vĩ mô Michael Ball của Bloomberg bình luận.

Dù vậy, giới đầu tư vẫn theo dõi sát sao mức độ sử dụng đô la trên toàn cầu cũng như sức hấp dẫn của tài sản Mỹ, đặc biệt sau khi Tổng thống Donald Trump công bố chương trình thuế quan quy mô lớn từ đầu năm ngoái.

“Chúng tôi nhận thấy xu hướng đa dạng hóa đầu tư đang diễn ra nhưng đó không phải là quá trình ‘phi đô la hóa’. Các dữ liệu hiện tại chưa cho thấy sự suy giảm trên diện rộng của vai trò đô la trong thương mại và tài chính”, báo cáo của JPMorgan nhận định.

Dữ liệu của SWIFT không phản ánh toàn bộ thị trường ngoại hối trị giá khoảng 9.500 tỉ đô la mỗi ngày. Chẳng hạn, từ năm 2022, tổ chức này đã loại một số ngân hàng lớn của Nga khỏi hệ thống sau xung đột tại Ukraine. Ngoài ra, dù thống kê theo loại tiền tệ, dữ liệu của SWIFT không cho thấy hướng đi cụ thể của dòng vốn giữa các ngân hàng.

Theo báo cáo thường niên gần nhất, SWIFT đã xử lý khoảng 13,4 tỉ lệnh giao dịch trong năm 2024, tăng từ 11,9 tỉ của năm trước đó.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng phát triển một hệ thống thanh toán xuyên biên giới riêng mang tên CIPS, có chức năng tương tự SWIFT.

Tuy nhiên, kể từ khi ra mắt năm 2015, mức độ sử dụng của hệ thống này trong giới ngân hàng quốc tế vẫn biến động không ổn định. Tỷ trọng giao dịch bằng nhân dân tệ qua SWIFT tăng lên 3,1% trong tháng Ba nhưng vẫn thấp hơn mức đỉnh vào năm 2024.

Theo Bloomberg