Ngân hàng ‘phủ bóng’ thị trường chứng khoán Việt

Thời vận của công ty chứng khoán thế hệ mới

Tại cuộc họp đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên 2026 của Công ty chứng khoán VPBank (VPBankS) vào chiều 20-4, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc VPBank ngồi vị trí trung tâm bàn chủ toạ và trả lời nhiều câu hỏi của cổ đông dù không xuất hiện trong đội ngũ quản trị - điều hành VPBankS. Hình ảnh này phần nào thể hiện sự quan tâm đặc biệt của ngân hàng mẹ VPBank với ‘mảnh ghép’ mới nhất trong hệ sinh thái tài chính đa ngành.

Thực tế, từ một đơn vị với vốn điều lệ 36 tỉ đồng và gần như không có khách hàng, VPBankS vươn lên nhóm dẫn đầu thị trường về quy mô vốn, thị phần và thu hút hàng trăm triệu đô la Mỹ từ thị trường quốc tế chỉ sau 4 năm. Điều này, theo ông Vinh, khó có thể xảy ra nếu không có uy tín của ngân hàng mẹ, các đơn vị trong hệ sinh thái và các đối tác.

Với cấu trúc gồm gần 10 công ty thành viên và tệp khách hàng khoảng 40 triệu người, hệ sinh thái này tạo ra lợi thế đáng kể về phân phối, dữ liệu khách hàng và đặc biệt là khả năng huy động nguồn lực. “Dù giữ vai trò cổ đông hay khách hàng của VPBankS thì bạn đang tham gia vào một hệ sinh thái lớn của VPBank”, ông Vinh nói với cổ đông chiều 20-4.

Tương tự, Công ty chứng khoán kỹ thương (TCBS) chỉ mất 5 năm để trở thành một trong công ty chứng khoán lớn tại Việt Nam với vị trí thứ ba về thị phần môi giới trên sàn HoSE, sau VPS và SSI.

Còn với Công ty chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS), việc "sống" trong một hệ sinh thái tài chính khép kín gồm ngân hàng SHB, công ty quản lý quỹ và Tập đoàn T&T giúp đơn vị này tự tin đặt mục tiêu nằm trong nhóm 5 đơn vị nắm giữ thị phần môi giới lớn nhất thị trường vào năm 2030. Thậm chí, đội ngũ lãnh đạo SHS không ngần ngại tiết lộ mục tiêu chuyển đổi doanh nghiệp thành một tổ chức quản lý tài sản (wealth management) trong thời gian tới.

Ông Nguyễn Duy Linh, Tổng giám đốc SHS, cho biết mô hình công ty chứng khoán trong tương lai sẽ là một nền tảng tích hợp giữa môi giới cá nhân và môi giới tổ chức. Ngoài ra, các mảng như ngân hàng đầu tư, thị trường vốn và hoạt động đầu tư cũng được phát triển trên nền tảng này.

“Tất cả hướng tới thu hút khách hàng, gia tăng tài sản và nguồn thu. Đồng thời, hỗ trợ cho chiến lược quản lý và phân phối tài sản”, ông Linh cho biết.

Cũng theo ông Linh, việc nằm trong hệ sinh thái đa ngành giúp SHS có những lợi thế nhất định về phát triển khách hàng, kết nối vốn và hệ thống phân phối. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp cung cấp nhóm giải pháp tài chính toàn diện từ tiết kiệm, đầu tư, tích sản tới quản lý tài sản cho nhiều phân khúc khách hàng.

Từ góc nhìn chuyên gia, ông Hoàng Nam, Giám đốc nghiên cứu và phân tích của Công ty Chứng khoán Vietcap, cho rằng cuộc cạnh tranh giữa các đơn vị cung cấp dịch vụ chứng khoán sắp tới không chỉ dừng lại ở lĩnh vực cho vay ký quỹ (margin), mà sẽ hướng tới phục vụ nhu cầu đầu tư toàn diện của khách hàng.

Trong bối cảnh đó, nguồn vốn khổng lồ từ ngân hàng mẹ đã giúp các công ty chứng khoán nhanh chóng chiếm vị thế dẫn đầu tại một số mảng. Chẳng hạn, TCBS dẫn đầu mảng tư vấn phát hành trái phiếu doanh nghiệp với số tiền huy động khoảng 28.000 tỉ đồng, chiếm 86% thị phần.

“Thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng ‘màu mỡ’ về sản phẩm. Song để thành công trong mảng này cần quan hệ với doanh nghiệp, năng lực thẩm định và quy mô vốn. Đây đều là các yếu tố không đơn giản với các công ty chứng khoán đơn lẻ”, ông Nam phân tích.

Trong quá khứ, một công ty chứng khoán không có ngân hàng ‘hậu thuẫn’ là VNDirect từng có tham vọng tiến quân sang mảng trái phiếu. Để có đủ nguồn lực, đơn vị đã tiến hành tăng vốn, thu hẹp hoạt động tại mảng truyền thống là cổ phiếu.

Kết quả, VNDirect nhận thất bại với khoản đầu tư vào trái phiếu của một số doanh nghiệp lớn và chưa thể lấy lại vị thế dẫn đầu trước đây.

Vốn, công nghệ và hệ sinh thái định hình 'cuộc chơi' mới

Thực tế là ngoài VPBankS và TCBS, các đơn vị như Công ty chứng khoán LPBank (LPBS) và Công ty chứng khoán ACB (ACBS) cũng liên tục tăng vốn điều lệ để mở rộng hệ sinh thái sản phẩm đầu tư.

Thậm chí, một lĩnh vực mới là tài sản mã hoá cũng ghi nhận 3/5 đơn vị vượt qua vòng hồ sơ thí điểm có quan hệ với các đơn vị thuộc hệ sinh thái ngân hàng – công ty chứng khoán là CAEX, TCEX và LPEX.

Ông Nguyễn Đức Vinh cho biết, hệ sinh thái VPBank đã thành lập CAEX, đồng thời hợp tác với OKX và một số công ty công nghệ trong nước để phát triển hạ tầng và hệ thống nhằm sẵn sàng đáp ứng khi khung pháp lý được ban hành. “Việc tham gia không nhằm mục đích đầu tư, mà hướng tới xây dựng nền tảng kết nối, cho phép nhà đầu tư tiếp cận đa dạng sản phẩm tài chính”, ông Vinh nói.

Ngoài mảng tài sản mã hóa, ông Vinh cũng thông tin việc phát triển mảng quản lý gia sản (Wealth Management) - kết hợp giữa dịch vụ ngân hàng và chứng khoán. Công ty quản lý quỹ thuộc hệ sinh thái sẽ chính thức ra đời vào tháng 5 hoặc tháng 6 tới với VPBankS là cổ đông quan trọng tại đơn vị thành viên này.

Với SHS, định hướng sắp tới là đẩy mạnh mảng ngân hàng đầu tư (IB) và giảm tỷ trọng danh mục tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL) nhằm kiểm soát rủi ro.

Ông Đỗ Quang Vinh, Chủ tịch HĐQT SHS cho biết việc phát triển mảng IB sẽ bắt đầu từ xây dựng đội ngũ chuyên gia chất lượng cao. Đồng thời, tái cấu trúc hệ thống dữ liệu, tận dụng hệ sinh thái hiện có để ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích nhu cầu khách hàng, hướng tới tích hợp toàn bộ dịch vụ trên một nền tảng duy nhất, phát triển theo mô hình "super app".

“Hiện chúng tôi đã thu hút nhân sự từ các tổ chức tư vấn lớn và sẽ tiếp tục bổ sung nguồn lực nhằm chủ động triển khai các thương vụ quy mô lớn”, ông Vinh nói.

Với các công ty chứng khoán thế hệ mới, ông Hoàng Nam cho rằng mối quan tâm không chỉ là thị trường chứng khoán, mua bán cổ phiếu, tự doanh hay cho vay margin, mà gồm nhiều nghiệp vụ đầu tư, quản lý tài sản khác. Tất cả sẽ tạo nên dư địa tăng trưởng khác biệt so với công ty chứng khoán truyền thống.

“Các công ty chứng khoán có chuyên môn đầu tư cao và sự hỗ trợ từ ngân hàng sẽ phân bổ được nhiều vốn vào tài sản đầu tư có khả năng sinh lời tốt. Đồng thời, các công ty trên cũng có sự ổn định lớn hơn về lợi nhuận”, ông Nam dự báo.

Đồng quan điểm, tổng giám đốc một công ty chứng khoán công nghệ cho biết làn sóng nhà đầu tư mới, trẻ hơn, am hiểu công nghệ và chủ động hơn trong việc tiếp cận thông tin. Điều này đang tạo nên một “mặt bằng kỳ vọng mới” cho toàn thị trường. Điều này đòi hỏi các công ty chứng khoán phải đổi mới đồng bộ về sản phẩm, trải nghiệm người dùng, tốc độ xử lý giao dịch và chất lượng tư vấn.

“Tự chủ hệ thống, đẩy mạnh số hóa và sáng tạo sản phẩm riêng sẽ là yếu tố cốt lõi giúp hình thành lợi thế cạnh tranh bền vững,” vị này nói.