Bộ Tài chính đề xuất cho lập hóa đơn tổng để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị định Sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định 123/2020 về hóa đơn, chứng từ (đã được sửa đổi tại Nghị định 70/2025). Trong đó, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép một số lĩnh vực được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng, thay vì phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ lẻ như hiện nay.

Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định tại khoản 4 Điều 9, cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại, trông giữ xe, chiếu phim, thương mại điện tử và các hoạt động bưu chính, vận chuyển liên quan được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng. Điều kiện là đơn vị phải có hệ thống phần mềm quản lý, kiểm soát chi tiết từng giao dịch đối với người mua là cá nhân không kinh doanh.

Riêng dịch vụ vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi được đề xuất lập hóa đơn tổng vào cuối ngày. Doanh nghiệp (DN) phải sử dụng phần mềm tính tiền thể hiện đầy đủ thông tin chuyến đi như biển số xe, hành trình, cự ly, số tiền phải trả và chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu. Trường hợp khách hàng có nhu cầu nhận hóa đơn theo từng giao dịch, đơn vị cung cấp dịch vụ vẫn phải đáp ứng.

Bộ Tài chính cho biết việc bổ sung quy định này nhằm phù hợp với đặc thù của các ngành có tần suất giao dịch lớn, giá trị mỗi giao dịch nhỏ và phần lớn khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn.

Trước đó, Nghị định 123/2020 từng cho phép một số lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm được lập hóa đơn tổng. Tuy nhiên, Nghị định 70/2025 đã bãi bỏ quy định này, dẫn đến nhiều vướng mắc trong thực tiễn. Việc phải xuất hóa đơn riêng lẻ cho từng giao dịch khiến số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế.

Theo Bộ Tài chính, hệ thống hóa đơn điện tử hiện được thiết kế để tiếp nhận và xử lý khoảng 6,4 tỷ hóa đơn mỗi năm. Trong khi đó, số lượng hóa đơn thực tế đã lên tới khoảng 18 tỷ, gấp gần 3 lần thiết kế ban đầu.

Theo ước tính của cơ quan thuế thì số lượng sẽ khoảng 60 tỷ hóa đơn/năm vượt xa công suất thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử cả về khả năng tiếp nhận, xử lý và lưu trữ có thể ảnh hưởng đến các hoạt động lập hóa đơn của toàn ngành kinh tế. Thực tế, hiện nay nhiều ngân hàng, các công ty chứng khoán chưa thực hiện việc xuất hóa đơn cho từng giao dịch đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh do chưa đáp ứng được hạ tầng công nghệ thông tin.

Bộ Tài chính cho biết, việc bãi bỏ quy định cho phép lập hóa đơn tổng tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP khiến doanh nghiệp phải lập hóa đơn riêng lẻ cho hàng triệu giao dịch nhỏ, làm gia tăng mạnh chi phí, nhân lực, áp lực lưu trữ dữ liệu và không cần thiết trong trường hợp khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn. Do đó, một số tập đoàn, doanh nghiệp và hiệp hội đề nghị tiếp tục cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng đối với cá nhân không kinh doanh nhằm giảm chi phí và vẫn bảo đảm dữ liệu giao dịch đầy đủ, minh bạch.

Về hiệu lực áp dụng, Bộ Tài chính cho hay, theo phản ánh của các ngân hàng và doanh nghiệp chứng khoán, hiện nay, nhiều doanh nghiệp chưa có đủ thời gian để chỉnh sửa hệ thống công nghệ thông tin nhằm đáp ứng yêu cầu lập hóa đơn theo quy định tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP.

Do đó, để tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tránh làm tăng gánh nặng tuân thủ, Bộ Tài chính trình Chính phủ cho phép quy định tại khoản 2 Điều 2 về hiệu lực thi hành như sau: Trường hợp các tổ chức, doanh nghiệp chưa đáp ứng điều kiện về công nghệ thông tin để lập hóa đơn, chứng từ theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP, thì thực hiện lập hóa đơn, chứng từ theo quy định tại Nghị định này từ thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành.