Xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược quốc gia: Cân đối vùng, hiệu quả hệ thống

Xây dựng hệ thống kho dự trữ xăng dầu quốc gia trong bối cảnh kinh tế ngày càng phụ thuộc lớn vào năng lượng, đặc biệt là xăng dầu không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, còn là một quyết định chiến lược, gắn liền với an ninh năng lượng và khả năng ứng phó trước các biến động của thị trường quốc tế.

Hình thành "thế dự trữ hai cực" Bắc - Nam

Việc lựa chọn địa điểm xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược quốc gia cần được tiếp cận theo hướng tổng thể, đảm bảo hiệu quả lâu dài, gắn với cấu trúc tiêu thụ năng lượng và hệ thống logistics của cả nước. TS. Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc cho rằng, việc bố trí kho dự trữ xăng dầu chiến lược không chỉ dựa trên yếu tố địa lý, cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của nền kinh tế, đảm bảo tính thuận tiện trong quá trình tiếp nhận và phân phối nguồn cung quy mô lớn (nơi có cảng nước sâu).

Đặc biệt, kho xăng dầu cần đảm bảo phân phối nhanh đến các vùng tiêu thụ trọng điểm, cũng như phải ở nơi có chi phí logistics thấp nhất, nhằm giảm thiểu chi phí toàn hệ thống. Ngoài ra, kho cần đảm bảo an toàn trong các tình huống khẩn cấp, cũng như gần khu vực sản xuất tập trung và có lượng tiêu dùng lớn.

"Nếu phân tích đầy đủ trên các yếu tố về nhu cầu tiêu thụ, địa hình, địa thế, chia sẻ rủi ro và cấu trúc logistics, hệ thống kho dự trữ xăng dầu quốc gia không chỉ bảo đảm vận hành hiệu quả trong điều kiện bình thường, còn phải đủ năng lực ứng phó trước các biến động của thị trường. Trên cơ sở đó, việc lựa chọn đồng thời 2 điểm dự trữ xăng dầu chiến lược tại Thanh Hóa và Bà Rịa - Vũng Tàu là phương án mang tính cấu trúc, hình thành "thế dự trữ hai cực" Bắc - Nam, qua đó rút ngắn bán kính cung ứng, nâng cao khả năng điều phối và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia", TS. Giang Chấn Tây đề xuất.

Đánh giá từ TS. Giang Chấn Tây cho thấy, với những lợi thế sẵn có, Thanh Hóa hoàn toàn có thể đảm nhận vai trò trung tâm dự trữ xăng dầu cho khu vực phía Bắc và Bắc Trung Bộ. Việc tận dụng hạ tầng hiện hữu tại Nghi Sơn sẽ giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu, tuy nhiên để đảm bảo tính cân đối và linh hoạt, hệ thống dự trữ xăng dầu quốc gia cần được tổ chức theo hướng phân bổ hợp lý giữa các vùng, thay vì chỉ tập trung vào 1 địa điểm duy nhất.

"Thực tế cho thấy, khu vực phía Nam với trung tâm là TP. Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam Bộ - đang chiếm tỷ trọng lớn nhất về tiêu thụ xăng dầu của cả nước. Đây là nơi tập trung nhiều khu công nghiệp, đầu mối logistics và hoạt động thương mại sôi động. Trong bối cảnh đó, việc đảm bảo nguồn cung ổn định cho khu vực này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu hệ thống dự trữ chiến lược đặt quá xa các trung tâm tiêu thụ lớn, thời gian điều phối và chi phí vận chuyển sẽ tăng lên, từ đó làm giảm hiệu quả chung của hệ thống", TS. Giang Chấn Tây phân tích.

Khẳng định việc hình thành thêm 1 trung tâm dự trữ xăng dầu quy mô quốc gia tại khu vực phía Nam là hết sức cần thiết, TS. Giang Chấn Tây cho rằng, Bà Rịa - Vũng Tàu là địa điểm phù hợp nhờ hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi như gần trung tâm kinh tế TP. Hồ Chí Minh và vùng Đông Nam Bộ. Nơi đây hiện có cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, cho phép tiếp nhận tàu dầu trọng tải lớn.

Ngoài ra, hạ tầng dầu khí và logistics cũng đã được hình thành, làm tăng khả năng kết nối thuận lợi đến cả Đông Nam Bộ và ĐBSCL. Việc phát triển trung tâm dự trữ xăng dầu chiến lược tại Bà Rịa - Vũng Tàu không chỉ góp phần giảm chi phí vận chuyển, còn nâng cao khả năng phản ứng nhanh trước các biến động về nguồn cung.

Cùng những lợi thế sẵn có về hạ tầng, khu vực Vũng Tàu còn đang được định hướng trở thành đầu mối năng lượng chiến lược của khu vực phía Nam. Đặc biệt, dự án tuyến đường vượt biển kết nối trực tiếp với TP. Hồ Chí Minh đang được nghiên cứu và từng bước triển khai sẽ tạo ra bước đột phá về kết nối không gian. Khi hoàn thành, tuyến này sẽ rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển, giảm áp lực cho các trục đường bộ hiện hữu và nâng cao năng lực điều phối xăng dầu giữa trung tâm tiêu thụ lớn nhất cả nước với khu vực dự trữ.

"Điều này không chỉ gia tăng hiệu quả logistics, còn giúp kho dự trữ tại Vũng Tàu phát huy vai trò như một trung tâm trung chuyển, điều tiết chiến lược, có khả năng phản ứng nhanh với biến động thị trường và đảm bảo an ninh năng lượng cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam", TS. Giang Chấn Tây lý giải.

Dự trữ xăng dầu đa trung tâm

Ngoài đề xuất địa điểm xây kho dự trữ xăng dầu chiến lược, TS. Giang Chấn Tây còn hướng tới mô hình hệ thống xăng dầu đa trung tâm, phân bổ theo vùng tiêu thụ và các trục logistics chính. Theo đó, trong tương lai có thể nghiên cứu bổ sung 1 điểm dự trữ xăng dầu trung gian tại miền Trung để tăng tính dự phòng. Việc phân bổ này giúp hệ thống xăng dầu vận hành linh hoạt hơn, giảm rủi ro tập trung và nâng cao hiệu quả điều phối trên phạm vi toàn quốc.

Quy hoạch kho dự trữ xăng dầu quốc gia cần được tiếp cận như một bài toán hệ thống, trong đó yếu tố cân đối vùng, hiệu quả logistics và khả năng ứng phó phải được đặt lên hàng đầu. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng phân bố không đồng đều, việc tổ chức hệ thống dự trữ theo hướng phù hợp với cấu trúc tiêu thụ sẽ giúp tối ưu chi phí, nâng cao hiệu quả điều phối và tạo nền tảng vững chắc cho an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.