Xăng E10: Bước chuyển lớn cho thị trường nhiên liệu sạch

E10 là loại xăng sinh học pha 10% ethanol nhiên liệu (cồn sinh học) và 90% xăng khoáng truyền thống. Ethanol chủ yếu được sản xuất từ nguyên liệu sinh học như sắn, mía, ngô... nên được xem là nhiên liệu tái tạo. Tại Việt Nam, việc chuyển đổi sang xăng E10 không phải là bước đi đột ngột mà là sự tiếp nối có lộ trình dựa trên những nền tảng thực tiễn vững chắc đã được định hình trước đó. Trước khi áp dụng đại trà, xăng E10 đã được Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) kinh doanh thí điểm tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Hải Phòng. Giai đoạn thử nghiệm giúp cơ quan quản lý đánh giá khả năng tương thích với phương tiện, phản ứng của người tiêu dùng và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Kết quả ban đầu cho thấy hệ thống phân phối cơ bản vận hành ổn định, người dân dần làm quen với loại nhiên liệu mới. Tới nay, Petrolimex đã hoàn thành các khâu chuẩn bị để kinh doanh xăng sinh học E10, thay thế toàn bộ xăng khoáng RON95 trong hệ thống cửa hàng. Trong khi đó, PVOIL đã triển khai bán xăng E10 tại gần 1.000 cửa hàng trên cả nước từ giữa tháng 5.

Trước thời điểm áp dụng, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã yêu cầu các thương nhân đầu mối và doanh nghiệp phân phối xăng dầu khẩn trương chuẩn bị điều kiện để bảo đảm cung ứng xăng E10 đúng tiến độ. Doanh nghiệp phải xây dựng kế hoạch triển khai, ký kết hợp đồng pha chế và rà soát toàn bộ hệ thống kho bồn, cửa hàng để sẵn sàng chuyển đổi từ ngày 1-6. Cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh yêu cầu không để gián đoạn nguồn cung trong bất kỳ khâu nào, đồng thời kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh nhằm tránh “điểm nghẽn” trong giai đoạn chuyển đổi.

Theo Bộ Công Thương, việc triển khai xăng sinh học E10 hiện phụ thuộc vào 3 yếu tố chính gồm nguồn cung ethanol, năng lực phối trộn và hệ thống phân phối tới người tiêu dùng. Để đáp ứng lộ trình cung ứng xăng E10 ra thị trường, Bộ Công Thương đang đề xuất Chính phủ ban hành nghị quyết riêng nhằm tháo gỡ hàng loạt vướng mắc về nguồn cung ethanol, hạ tầng phối trộn, cơ chế giá và thủ tục cấp phép cho doanh nghiệp. Trong đó, kiến nghị sớm ban hành cơ chế tính giá cơ sở riêng cho xăng E10 nhằm phục vụ điều hành giá sau ngày 1-6; đề xuất cho phép các doanh nghiệp đã đầu tư trạm phối trộn nhưng chưa có phòng thử nghiệm sẽ được phép thuê phòng thử nghiệm của đơn vị đủ điều kiện, thay vì phải tự đầu tư mới. Giải pháp cũng được kỳ vọng giúp tối ưu nguồn lực xã hội thông qua việc chia sẻ hạ tầng phòng thử nghiệm sẵn có, hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lặp gây lãng phí; góp phần bảo đảm chuỗi cung ứng xăng sinh học vận hành ổn định và thông suốt trong thời gian tới.

Chỉ còn ít ngày nữa, quy định bắt buộc phối trộn và kinh doanh xăng sinh học E10 trên toàn quốc sẽ chính thức có hiệu lực. Dù mang lại lợi ích rõ rệt cho môi trường, việc chuyển đổi sang xăng sinh học E10 không tránh khỏi băn khoăn từ phía người tiêu dùng: Liệu loại nhiên liệu mới này có gây hại cho động cơ; tình huống pha trộn giữa xăng khoáng còn lại trong bình và xăng sinh học mới. Tuy nhiên, theo giới kỹ thuật, đây không phải rủi ro đáng kể đối với phần lớn phương tiện hiện đại. E10 thực chất là hỗn hợp gồm khoảng 10% ethanol và 90% xăng khoáng. Do đó, khi tiếp tục đổ thêm E10 vào bình còn xăng cũ, hai loại nhiên liệu sẽ tự hòa trộn trong quá trình vận hành mà không tạo ra phản ứng bất lợi cho động cơ đạt chuẩn.

Việc mở rộng sử dụng xăng sinh học E10 cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ môi trường mà rộng hơn là một phần quan trọng trong chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Ngoài ra, nhiên liệu sinh học như E10 còn tạo ra một chuỗi giá trị trong nước, từ nguyên liệu, sản xuất ethanol, phối trộn cho đến phân phối. Điều đó giúp nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.