Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026
Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) đã bổ sung nước giải khát theo Tiêu chuẩn Việt Nam có hàm lượng đường trên 5g/100ml vào diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Từ năm 2027, mức thuế suất áp dụng với các sản phẩm này là 8%, từ năm 2028 tăng lên 10%.
Các sản phẩm như nước trái cây tự nhiên, nước dừa, sản phẩm từ sữa, thực phẩm dạng lỏng dùng với mục đích dinh dưỡng... không thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.
Đối với mặt hàng xăng, giữ nguyên quy định tại dự thảo luật là áp thuế tiêu thụ đặc biệt 10% để đảm bảo cam kết của Việt Nam trong việc hướng đến phát thải ròng bằng 0. Riêng máy bay trực thăng, tàu lượn phục vụ cứu thương, cứu nạn, sản xuất nông nghiệp không nhằm mục đích thương mại không thuộc đối tượng chịu thuế.
Đối với mặt hàng thuốc lá, thuế tiêu thụ đặc biệt là 75% và tiếp tục điều chỉnh tăng trong các năm tới.
Đối với rượu từ 20 độ cồn trở lên, từ 1/1/2026, mức thuế sẽ là 65%, theo lộ trình đến 1/1/2031 là 90%.
Đối với rượu dưới 20 độ cồn, từ 1/1/2026, mức thuế sẽ là 35%, theo lộ trình đến 1/1/2031 là 60%.
Đối với mặt hàng bia, từ 1/1/2026, mức thuế sẽ là 65%, theo lộ trình đến 1/1/2031 là 90%.
Áp thuế nhằm bảo vệ người tiêu dùng
Cùng với việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt, nhiều tổ chức quốc tế cũng lên tiếng ủng hộ chính sách này. Trước đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kêu gọi các nhà lập pháp bỏ phiếu thông qua việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá, rượu bia và đồ uống có đường để bảo vệ sức khỏe của thanh thiếu niên và cộng đồng, đồng thời thúc đẩy nền kinh tế.
Theo TS. Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, việc cải cách thuế thuốc lá và rượu bia song song với áp thuế đối với các sản phẩm đồ uống có đường sẽ mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe người dân, cải thiện năng suất lao động và giảm gánh nặng bệnh tật.
Hiện tại, tỷ lệ hút thuốc, tiêu thụ rượu bia cũng như đồ uống có đường tăng cao, bao gồm cả ở giới trẻ, đang đe dọa tới sức khỏe cũng như tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Theo WHO, những cải cách thuế đối với các sản phẩm có hại này sẽ đóng góp vào sự thịnh vượng lâu dài của đất nước.
Theo thống kê của WHO, chi phí kinh tế liên quan đến hút thuốc ước tính lên tới 108.000 tỷ đồng mỗi năm, tương đương khoảng 1,1% tổng sản phẩm quốc nội (GDP), gây ra bởi tình trạng mất năng suất lao động và chi phí khám chữa bệnh.
Trong khi đó, việc sử dụng rượu bia là nguyên nhân gây ra hơn 30 nhóm bệnh tật và rối loạn sức khỏe, bao gồm xơ gan, ung thư và các vấn đề sức khỏe tâm thần. Thêm vào đó, say rượu còn là nguyên nhân hàng đầu gây ra thương tích và tử vong do tai nạn giao thông, cũng như là yếu tố nguy cơ chính dẫn đến bạo lực gia đình. Lượng tiêu thụ rượu bia ở Việt Nam đã tăng nhanh chóng, từ mức quy đổi 6,6 lít cồn nguyên chất/người mỗi năm vào năm 2010 lên 9,3 lít vào năm 2019.
Đối với đồ uống có đường, có bằng chứng rõ ràng cho thấy những người thường xuyên tiêu thụ các sản phẩm này phải đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như tiểu đường tuýp 2, bệnh tim, đột quỵ và ung thư cao hơn. Tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân gây ra 80% số ca tử vong, trong đó có nhiều người trẻ đang trong độ tuổi lao động.
Chưa kể, tiêu thụ đồ uống có đường cũng liên quan mật thiết đến tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ em và người lớn - những nguy cơ chính gây ra nhiều bệnh tật.
Tuy nhiên, tại Việt Nam, lượng tiêu thụ đồ uống có đường đã tăng nhanh trong 15 năm qua, đến năm 2023 cao gấp 4 lần so với năm 2009. Trung bình, mỗi người dân Việt Nam đã uống gần 70 lít đồ uống có đường, tương đương với 1,3 lít mỗi tuần.
Theo WHO, Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) sẽ đem tới cho người dùng những tín hiệu giá quan trọng để cảnh báo người tiêu dùng về các sản phẩm không lành mạnh, không khuyến khích tiêu dùng.
Bình luận
0