Quy hoạch Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn 2075 dẫn dắt phát triển đô thị lâu dài

Sáng 15/5, UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội thảo ý tưởng quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075. Quy hoạch lần này không chỉ đơn thuần là tổ chức lại không gian đô thị mà xác định lại quá trình định hình mô hình phát triển mới cho Đà Nẵng trong nhiều thập niên tới.

Đồ án quy hoạch chung của thành phố cần tư duy quy hoạch dài hạn vượt qua khỏi giới hạn tư duy nhiệm kỳ, để dẫn dắt sự phát triển thành phố trong nhiều thập kỷ tới. Quy hoạch thành phố Đà Nẵng đến năm 2050 tầm nhìn đến năm 2075 do Skidmore, Owings & Merrill (SOM), một trong những công ty kiến trúc, kỹ thuật và quy hoạch đô thị hàng đầu thế giới của Mỹ làm tư vấn.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến của các chuyên gia, nhà nghiên cứu đánh giá cao ý tưởng mới, táo bạo của đơn vị tư vấn trong định hướng quy hoạch của Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 20275.

KTS Vũ Quang Hùng, Trưởng Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các Khu công nghiệp Đà Nẵng cho rằng, việc SOM – Skidmore, Owings & Merrill tham gia nghiên cứu ý tưởng quy hoạch chung Đà Nẵng đã mang lại nhiều góc nhìn đáng chú ý về chuyên môn quy hoạch đô thị hiện đại.

Điểm đáng chú ý trong nghiên cứu của SOM là tư duy quy hoạch vùng đô thị tích hợp với cách tiếp cận rất hiện đại. SOM nhìn Đà Nẵng mới không phải là "một đô thị mở rộng", mà là một "vùng đô thị – kinh tế tổng hợp" với cấu trúc đa trung tâm, nơi các cực phát triển phải vận hành theo cơ chế bổ trợ lẫn nhau thay vì cạnh tranh nội tại. Đà Nẵng được định vị là trung tâm hành chính, tài chính, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo; Hội An là cực văn hóa – sáng tạo – du lịch; còn Tam Kỳ – Chu Lai trở thành cực công nghiệp, logistics thông minh và cảng biển nước sâu.

Đây là tư duy rất quan trọng bởi phần lớn các đô thị đang phát triển tại Việt Nam hiện nay vẫn mang mô hình "đơn cực", trong đó mọi nguồn lực tiếp tục dồn nén vào khu vực trung tâm cũ, dẫn đến quá tải hạ tầng, áp lực giao thông, gia tăng giá đất, thiếu quỹ đất công nghiệp và suy giảm chất lượng sống đô thị.

Một trong những giá trị chuyên môn đáng chú ý trong đồ án của SOM là cách tiếp cận "hạ tầng dẫn dắt phát triển đô thị". Thay vì phát triển đô thị tự phát rồi đầu tư hạ tầng để xử lý hệ quả, SOM đề xuất tổ chức không gian tăng trưởng dựa trên mạng lưới giao thông công cộng và các hành lang kinh tế chiến lược.

Đồ án nhấn mạnh vai trò của metro, đường sắt tốc độ cao, cảng biển nước sâu, hệ thống logistics liên hoàn và mô hình "dual-airport vision" giữa sân bay quốc tế Đà Nẵng và Chu Lai. Theo đó, sân bay Đà Nẵng tập trung vào thương mại, dịch vụ và du lịch chất lượng cao; trong khi đó Chu Lai phát triển thành trung tâm logistics, hàng hóa, công nghiệp và đô thị sân bay quy mô lớn.

Thành phố Đà Nẵng có lợi thế khi có 2 sân bay, hệ thống cảng nước sâu, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế, khu công nghệ cao và quỹ đất phát triển quy mô lớn. Nếu được tổ chức đúng cấu trúc không gian, đây có thể trở thành lợi thế cạnh tranh mang tính chiến lược của thành phố trong nhiều thập niên tới.

KTS Vũ Quang Hùng đánh giá, nghiên cứu của SOM không chỉ đơn thuần là một ý tưởng quy hoạch mà là một gợi mở về cách tiếp cận mới đối với tương lai Đà Nẵng: quy hoạch phải đi trước một bước, hạ tầng phải dẫn dắt phát triển, hệ sinh thái tự nhiên phải trở thành nền tảng của đô thị và mọi cấu trúc không gian cuối cùng đều phải hướng đến chất lượng sống của con người.

"Tôi rất thích một câu trong đồ án, đến năm 2050, Đà Nẵng không chỉ là một thành phố trên bản đồ mà sẽ là biểu tượng hạnh phúc và trí tuệ Châu Á. Đây là một thông điệp rất tốt, nhưng để đạt được điều đó, Đà Nẵng không thể chỉ phát triển nhanh mà phải phát triển một cách khác biệt. Đó là đô thị biển nhưng không bê tông hóa ở biển. Đô thị công nghệ cao nhưng vẫn giữ được rừng, vẫn giữ được di sản. Đô thị tăng trưởng nhanh nhưng con người vẫn đi bộ được, vẫn sống chậm được và cảm nhận được thiên nhiên" - KTS Vũ Quang Hùng chia sẻ.

KTS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, TP. Đà Nẵng hiện nay đứng trước những thách thức lớn, đó là sự thay đổi cấu trúc hệ thống đô thị sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp (các thành phố, thị xã, thị trấn không còn, thay vào đó là các phường/xã/đặc khu).

Các thị xã và thị trấn của tỉnh Quảng Nam trước đây nay đã trở thành đơn vị hành chính cấp xã. Những thách thức của biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, khó lường, nhất là khu vực ven biển và vùng núi phía Tây của của tỉnh Quảng Nam (cũ). Vì vậy, nhiệm vụ quy hoạch chung lần này cần có cách tiếp cận mới. Định hướng phát triển không gian cần tạo được sự cân bằng, đặc biệt trú trọng phát triển khu vực trung du - miền núi và các đô thị của tỉnh Quảng Nam (cũ) và liên kết với các địa phương khác.

KTS Trần Ngọc Chính đề nghị: "Chúng ta phải tính đến việc làm thế nào để rõ hơn mối quan hệ của thành phố Đà Nẵng và thành phố Huế. Đây là 2 thành phố trực thuộc trung ương, phải bắt tay nhau để liên kết với nhau, chứ không thể thoát ra được. Đà Nẵng và Huế trong mối quan hệ này hết sức quan trọng, có sự lan tỏa như thế nào, sự góp sức như thế nào, phải làm rõ".

Đà Nẵng hiện nay là thành phố có diện tích lớn thứ hai trong các thành phố trực thuộc Trung ương với không gian phát triển và mở rộng gần gấp 10 lần so với trước đây, trong đó phần lớn là không gian sinh thái tự nhiên, giàu bản sắc văn hóa. Đây là điều kiện quan trọng để thành phố tái cấu trúc lại mô hình phát triển đô thị theo hướng hiện đại, bền vững và lâu dài.

Ông Lê Quang Nam, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng nhìn nhận, bên cạnh những lợi thế nổi bật, Đà Nẵng còn những hạn chế, đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình phát triển trong giai đoạn mới.

Theo ông Lê Quang Nam, Đồ án quy hoạch chung của thành phố cần tập trung xây dựng quy hoạch dài hạn vượt qua khỏi giới hạn tư duy nhiệm kỳ, nhấn mạnh vai trò dẫn dắt của hạ tầng chiến lược trong tổ chức không gian phát triển đô thị.

"Quan điểm phát triển thành phố không đánh đổi môi trường tài nguyên và bản sắc đô thị đến sự tăng trưởng ngắn hạn. Quy hoạch cần nhận diện sớm các điểm nghẽn phát triển các nguy cơ về hạ tầng, môi trường, quản trị đô thị để thành phố sớm có giải pháp chủ động từ sớm, từ xa thay vì xử lý bị động. Hướng tới mục tiêu năm 2030, tầm nhìn đến năm 2075, Đà Nẵng đứng trước cơ hội lịch sử để tái cấu trúc và định vị lại vai trò của mình trong không gian phát triển vùng, quốc gia và quốc tế" - ông Nam nhấn mạnh.