Quỹ bình ổn giá xăng dầu phát huy vai trò trước biến động toàn cầu

Sức ép từ thị trường toàn cầu

Theo thông tin từ Bộ Công Thương, thị trường xăng dầu thế giới trong kỳ điều hành từ ngày 7/3/2026 - 9/3/2026 chịu tác động mạnh của bất ổn địa chính trị.

Các yếu tố ảnh hưởng như: xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel với Iran vẫn tiếp tục diễn ra; các quốc gia xuất khẩu dầu ở khu vực vùng Vịnh đều cắt giảm sản lượng khai thác do việc xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz bị tắc nghẽn dẫn tới các kho chứa bị lấp đầy; tâm lý tích trữ nhiên liệu đang diễn ra ở hầu hết các quốc gia; xung đột quân sự giữa Nga với Ukraina vẫn diễn ra… đã khiến giá xăng dầu thế giới trong ngày 9/3/2026 tiếp tục tăng cao.

Theo đà tăng chung của thế giới, thị trường xăng dầu trong nước cũng ghi nhận những phiên tăng giá lập đỉnh liên tiếp kể từ phiên điều chỉnh giá ngày 5/3/2026.

Chia sẻ với phóng viên, ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam, nước ta vẫn luôn nhập khẩu ròng xăng dầu. Thế nên, khi giá thế giới tăng, giá xăng dầu trong nước cũng được điều chỉnh theo mức tăng tương ứng.

Dữ liệu thống kê từ Cục Hải quan cho thấy, năm 2025, Việt Nam nhập khẩu 9,9 triệu tấn xăng dầu các loại, với kim ngạch khoảng 6,8 tỷ USD. Trong cơ cấu này, diesel chiếm tỉ trọng lớn nhất với khoảng 3,3 tỷ USD; xăng khoảng 1,6 tỷ USD, nhiên liệu bay hơn 1,5 tỷ USD, còn lại là dầu mazut. Ở nhóm dầu thô, lượng nhập khẩu lên tới 14,1 triệu tấn, với kim ngạch khoảng 7,7 tỷ USD.

Như vậy, riêng 2 nhóm năng lượng chủ chốt này đã tiêu tốn khoảng 14,9 tỷ USD trong năm 2025, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của Việt Nam vào nguồn cung nhập khẩu, dù trong nước vẫn có sản xuất và chế biến.

"Dầu thô là nguyên liệu chính để lọc dầu. Từ dầu thô sẽ lọc ra xăng, dầu diesel cũng như các mặt hàng khác”, ông nói và giải thích, trên thị trường thế giới, mỗi mặt hàng này đều được giao dịch với mức giá khác nhau.

Theo đó, những ngày vừa qua, khi xung đột quân sự ở Trung Đông leo thang đã đẩy giá các mặt hàng xăng dầu thế giới tăng. Vì vậy, ở kỳ điều chỉnh này, các mặt hàng xăng dầu trong nước cũng tăng mạnh theo giá trên thị trường thế giới.

Trước diễn biến phức tạp và ảnh hưởng nghiêm trọng từ chiến sự khu vực Trung Đông, Bộ Tài chính đã đề xuất giảm từ 10% về 0% thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng động cơ không pha chì, naphtha, reformate, các chế phẩm khác dùng để pha chế xăng động cơ; giảm từ 7% xuống 0% với các mặt hàng nhiên liệu diesel, các loại dầu nhiên liệu, nhiên liệu động cơ máy bay…; giảm từ 2 - 3% xuống 0% với mặt hàng xylen, P-xylen, hydrocarbon mạch vòng loại…

Cuối ngày 9/3, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72/2026 về các nội dung như Bộ Tài chính đề xuất; theo đó thuế nhập khẩu ưu đãi đối với xăng, diesel, nhiên liệu máy bay và một số nguyên liệu hóa dầu được giảm về mức 0% để bảo đảm nguồn cung trong nước. Nghị định có hiệu lực kể từ 9.3.2026 - 30.4.2026.

Trước đó, tại Nghị quyết 36, Chính phủ cũng cho phép điều chỉnh giá xăng dầu trong nước không chờ đến kỳ điều chỉnh hằng tuần nếu giá cơ sở tăng từ 7%. Song song đó, trong dự thảo thông tư hướng dẫn thực hiện nghị định về kinh doanh được đưa ra lấy ý kiến trong thời gian này, Bộ Công thương đã đề xuất kích hoạt cơ chế bình ổn giá xăng dầu, khi giá bán lẻ xăng dầu tăng liên tiếp trong một tháng, với biên độ lớn và mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên; đồng thời đà tăng này có nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế vĩ mô, lạm phát và đời sống người dân.

Từ cuối năm 2023 đến nay, cơ quan quản lý đã không trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Cập nhật hết quý III/2025, quỹ còn dư hơn 5.617 tỷ đồng. Trong đó, doanh nghiệp có số dư quỹ lớn nhất là Petrolimex với 3.085 tỷ đồng.

Dứt khoát không để thiếu năng lượng trong mọi hoàn cảnh

Tại cuộc họp với Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng chiều 10/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có những chỉ đạo nhằm ổn định thị trường xăng dầu trong nước, dứt khoát không để thiếu năng lượng trong mọi hoàn cảnh.

Đặc biệt, về giải pháp Quỹ bình ổn giá xăng dầu và thuế bảo vệ môi trường, Thủ tướng đồng ý về nguyên tắc với kiến nghị của Bộ Công Thương sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, sử dụng bảo đảm đúng các quy định; áp dụng ngay trong ngày 11/3.

Trường hợp cần thiết, Bộ Tài chính căn cứ quy định tại Quy chế làm việc của Chính phủ, để báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định và báo cáo Chính phủ tại phiên họp gần nhất. Bộ Tài chính đề xuất ngay phương án điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường đối với các mặt hàng xăng dầu về 0, báo cáo Chính phủ trong ngày 12/3.

Theo đó, ngay trong phiên điều hành giá xăng dầu 0h ngày 11/3, giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu đã được liên Bộ Công Thương - Tài chính điều chỉnh sau khi trích lập và chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu.

Phương án chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu như sau: Xăng sinh học: 4.000 đồng/lít; Xăng không chì: 4.000 đồng/lít; Dầu diezen: 5.000 đồng/lít; Dầu hỏa: 4.000 đồng/lít; Dầu mazut: 4.000 đồng/kg.

Cụ thể, giá xăng E5RON92 tăng 1.344 đồng/lít, lên 26.570 đồng/lít; xăng RON95-III tăng 2.073 đồng/lít, lên 29.120 đồng/lít.

Với mặt hàng dầu, dầu diezen 0.05S tăng 478 đồng/lít, lên 30.717 đồng/lít; Dầu mazut 180CST 3.5S tăng 3.380 đồng/kg, lên 24.707 đồng/kg. Dầu hỏa giảm 2.706 đồng/lít, xuống 32.385 đồng/lít.

Đáng chú ý, trường hợp nếu không sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trên thị trường kỳ này (10/3/2026) so với hiện hành (kỳ điều hành trước liền kề, ngày 7/3/2026) như sau: Xăng E5RON92 ở mức 30.570 đồng/lít, tăng 5.344 đồng/lít, tương đương tăng 21,18%; Xăng RON95-III ở mức 33.120 đồng/lít, tăng 6.073 đồng/lít, tương đương tăng 22,45%; Dầu điêzen 0.05S ở mức 35.717 đồng/lít, tăng 5.478 đồng/lít, tương đương tăng 18,12%; Dầu hỏa ở mức 36.385 đồng/lít, tăng 1.294 đồng/lít, tương đương tăng 3,69%; Dầu madút 180CST 3.5S ở mức 28.707 đồng/kg, tăng 7.380 đồng/kg, tương đương tăng 34,60%.

Có thể thấy, trước những biến động rất nhanh và khó lường của thị trường năng lượng thế giới, các cơ quan điều hành trong nước đã có phản ứng chính sách khá kịp thời và linh hoạt. Từ việc khẩn trương ban hành nghị định giảm thuế nhập khẩu, kích hoạt cơ chế sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, đến chỉ đạo điều hành giá linh hoạt và bảo đảm nguồn cung… đều nhằm hạn chế tối đa tác động của “cú sốc” giá năng lượng đối với nền kinh tế và đời sống người dân.

Những động thái này không chỉ góp phần hạ nhiệt đà tăng của giá xăng dầu trong nước, mà còn cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc chủ động điều hành, giữ ổn định thị trường năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong bối cảnh địa chính trị thế giới nhiều biến động.