Nhiều địa phương ĐBSCL muốn giảm dần ‘lệ thuộc’ vào cây lúa

 Tại hội nghị "sơ kết sản xuất trồng trọt vụ đông xuân 2025-2026, triển khai kế hoạch các vụ còn lại năm 2026 vùng ĐBSCL", diễn ra vào hôm nay, 6-5 ở tỉnh Đồng Tháp, bà Nguyễn Thị Lê, Phó chi cục trưởng Chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh An Giang, cho biết sau khi sáp nhập với tỉnh Kiên Giang, địa phương có khoảng 1,3 triệu héc ta gieo trồng lúa hàng năm.

Tuy nhiên, theo bà Lê, diện tích sản xuất lúa đang ngày càng bị thu hẹp dần do chuyển sang phát triển hạ tầng giao thông, công nghiệp cũng như do hiệu quả kinh tế của cây lúa ngày càng suy giảm.

Đáng chú ý, bà Lê cho biết, UBND tỉnh đã có văn bản đề xuất Chính phủ cho giảm hơn 30.000 héc ta chỉ tiêu đất lúa.

Phó chi cục trưởng Chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh An Giang cho biết, áp lực lớn nhất hiện nay nằm ở bài toán thu nhập của nông dân. Giá lúa nhiều năm qua không tăng tương xứng, thậm chí ở thời điểm hiện tại có loại thấp hơn 100-200 đồng/kg so với cách đây một thập niên, trong khi giá vật tư nông nghiệp, nhất là phân bón tăng gấp 2-3 lần. “Do đó, lợi nhuận của người trồng lúa rất bấp bệnh, khiến nông dân không còn động lực sản xuất”, bà cho biết.

Theo bà Lê, hiện nhiều địa phương trong tỉnh phản ánh nông dân không đồng ý sản xuất vụ hè thu 2026 với lý do giá vật tư tăng cao. “Chúng tôi yêu cầu địa phương tổ chức họp dân để nông dân không bỏ đất nhằm ổn định sinh kế, nhưng về lâu dài phân bón nên ưu tiên dùng cho sử dụng nội địa để ổn định thị trường”, bà cho biết.

Không riêng An Giang, tỉnh Đồng Tháp cũng xây dựng đề án chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang mục đích sử dụng có giá trị cao hơn.

Theo đó, đề án hướng đến việc rà soát toàn bộ diện tích đất lúa, xác định rõ những khu vực canh tác kém hiệu quả để chuyển đổi sang cây trồng khác, nuôi thủy sản hoặc thậm chí là đất phi nông nghiệp.

Mục tiêu đặt ra không chỉ là tăng giá trị trên mỗi héc ta đất, mà còn thích ứng với biến đổi khí hậu và tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng bền vững.

Tại hội nghị, ông Hoàng Anh Tuấn, Phó trưởng Phòng Trồng trọt thuộc Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết diện tích sản xuất lúa vụ đông xuân 2025-2026 ở ĐBSCL đạt gần 1,239 triệu héc ta, giảm gần 26.500 héc ta so với vụ đông xuân 2024-2025.

Theo đó, phần diện tích đất lúa được các địa phương trong vùng chuyển đổi sang các loại mục đích sử dụng khác, bao gồm cây lâu năm, cây hàng năm và nuôi thuỷ sản…

Diễn biến nêu trên cho thấy một chuyển động khá rõ, đó là các địa phương vùng ĐBSCL đang muốn giảm dần sự lệ thuộc vào cây lúa có hiệu quả thấp để chuyển sang các mục tiêu phát triển hiệu quả hơn.