Nhà ở xã hội: Cần thay đổi "khái niệm" để người dân tiếp cận được nhà

Hà Nội vừa giao 5,9ha đất tại phường Phúc Lợi cho Công ty cổ phần Him Lam để triển khai dự án nhà ở xã hội

Trông chờ vào nhà ở xã hội

Anh Bùi Văn Phương (29 tuổi), quê Bắc Ninh sinh sống và làm việc ở khu vực Long Biên (Hà Nội) học tập và làm việc tại Hà Nội gần 10 năm. Sau thời gian dài đi làm và tích luỹ vì khao khát có một căn nhà ở Hà Nội để lập nghiệp. Với số tiền hơn 2 tỷ từ tiền tích luỹ cùng với sự hỗ trợ từ gia đình, nhưng anh vẫn không thể mua nổi vì giá nhà ngày càng tăng cao. Anh chia sẻ, hơn 1 năm nay tìm nhiều dự án nhà ở xã hội khu vực anh tạm trú để nộp hồ sơ nhưng không được duyệt vì chưa đủ điều kiện.

"Thời điểm nộp hồ sơ mua dự án nhà ở xã hội tôi không đủ điều kiện vì không có hộ khẩu cư trú gần dự án triển khai, được biết Hà Nội vừa có quy định mới bỏ yêu cầu điều kiện cư trú nên tôi sẽ tiếp tục nộp hồ sơ để mong mua được suất nhà ở xã hội", anh Phương chia sẻ.

Vợ chồng chị Nguyễn Thị Nhung (32 tuổi) 5 năm nay vẫn đang phải thuê nhà tại một ngõ nhỏ ở phường Mai Động (Hà Nội). Dù cả hai vợ chồng đều có công việc ổn định với tổng thu nhập gần 30 triệu đồng/tháng, nhưng sau gần 10 năm tích góp, họ vẫn chưa thể mua nổi một căn hộ thương mại ở Hà Nội.

"Giá nhà tăng cao nên vợ chồng tôi không dám mơ mua nhà ở Hà Nội nữa, giờ chỉ còn hy vọng vào nhà ở xã hội. Tôi có đọc thông tin một vài dự án chuẩn bị triển khai ở ngoại thành, nếu may mắn được xét duyệt, vợ chồng tôi có thể mua được căn hộ khoảng 60m2. Tuy nhiên, số lượng dự án ít, cạnh tranh rất cao nên khả năng gia đình tôi mua được là rất thấp", chị Nhung chia sẻ.

Thực tế cho thấy, phần lớn người trẻ ở độ tuổi dưới 35 mới chỉ có khoảng 10 năm đi làm, một khoảng thời gian chưa đủ dài để tích lũy đủ tài chính cho khoản đầu tư bất động sản lớn. Trong khi đó, giá nhà tại Hà Nội đã tăng "chóng mặt" trong 3 năm qua, vượt xa mức thu nhập của người lao động.

Từ đầu năm 2026 đến nay, giao dịch tại Hà Nội và TP.HCM giảm mạnh do lãi suất vay mua nhà tăng trở lại. Tuy nhiên, dù giao dịch sụt giảm, giá nhà cũng đã hạ từ 200 – 300 triệu/căn hộ nhưng vẫn vượt quá khả năng của nhiều người.

Theo số liệu từ Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, thị trường Hà Nội có khoảng 8.900 căn hộ được chào bán nhưng chỉ khoảng 1.300 giao dịch thành công. Tại TP. Hồ Chí Minh, hơn 8.400 căn hộ được đưa ra thị trường nhưng số giao dịch cũng chỉ khoảng 1.400 căn. Thanh khoản giảm mạnh, nhưng giá căn hộ tại nhiều dự án vẫn tiếp tục tăng thêm 4-5% so với cuối năm trước.

Cần thay đổi "khái niệm" về nhà ở xã hội

Trao đổi với Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV), GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng, lâu nay tnhà ở không chỉ đơn thuần để ở mà trở thành công cụ để đầu cơ, kinh doanh và tích sản. Hệ quả của việc này là đẩy giá nhà hiện nay liên tục tăng cao và vượt khả năng chi trả của người dân. Đại đa số người dân gần như không có cơ hội để mua nhà.

Đối với loại hình NOXH, GS. Đặng Hùng Võ cho rằng, trước hết cần thay đổi "khái niệm" nhà ở xã hội vì còn nhiều rào cản hiện nay đối với loại hình này.

"Chúng ta nói đến nhà ở xã hội, nhưng lại để hàng đầu cơ lấn át, người có nhu cầu thật thì đứng ngoài. Cung không gặp cầu, thị trường không phản ánh đúng bản chất. Đây là sai lệch rất nguy hiểm trong phân khúc tưởng như được định hướng cho công bằng xã hội", GS. Đặng Hùng Võ nói.

Theo GS. Đặng Hùng Võ, thay vì nhà ở xã hội tại sao chúng ta không xây nhà giá rẻ. Trong đó, khuyến khích phát triển các dự án nhà ở giá rẻ, nhà ở giá phù hợp, phục vụ cho đại đa số người dân lao động. Chúng ta cần có cơ chế về đất giá rẻ, ưu đãi thuế cho chủ đầu tư, giảm các thủ tục phê duyệt khi thực hiện dự án xây già giá rẻ...

"Các cơ quan chức năng cần thúc đẩy việc giảm giá nhà bằng cách áp dụng công nghệ mới để xây dựng, kiểm soát tốt giá các loại vật liệu xây dựng, các chi phí đầu vào...; Nhà nước cần phải kiểm soát chặt về giá bán ngoài thị trường, đặc biệt phải đưa ra được mức giá trần để từ đó các dự án không được tùy ý hét giá như hiện nay", GS.Đặng Hùng Võ khuyến nghị.

Cũng theo GS. Đặng Hùng Võ, đã có nhiều cuộc họp về vấn đề này, Bộ Xây dựng cũng có dự thảo để tăng cung cho nhà ở thương mại giá rẻ, nhà giá phù hợp, việc xây dựng nhà ở giá rẻ, giá phù hợp phải có Nghị Quyết, Luật Nhà ở cũng cần nêu rõ nhà ở là để ở, nhằm hiện thực hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thành chính sách cụ thể.