Nghị quyết 09 xác lập các trụ cột để TP. Hồ Chí Minh phát triển toàn diện

Với các nhóm nhiệm vụ và giải pháp bao trùm toàn diện các lĩnh vực, Nghị quyết 09-NQ/TW là văn kiện định hình con đường phát triển dài hạn. TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng phát triển năng động của Việt Nam và có tầm vóc ngang hàng với các đô thị phát triển của châu Á.

Đổi mới mô hình tăng trưởng trên nền tảng kinh tế tri thức

Nghị quyết 09 xác định TP. Hồ Chí Minh phải tiên phong chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng dựa trên nền tảng kinh tế tri thức, chuyển đổi số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Kinh tế tư nhân được xác định là "một động lực quan trọng nhất", trong khi kinh tế nhà nước giữ vai trò tiên phong kiến tạo và dẫn dắt các lĩnh vực then chốt.

Các ngành kinh tế thế mạnh được ưu tiên phát triển bao gồm kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển và kinh tế tầm thấp. Bốn lĩnh vực công nghệ lõi được nhấn mạnh đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học và năng lượng sạch – những lĩnh vực được xem là xương sống của nền kinh tế tri thức trong thế kỷ XXI.

Song song đó, Nghị quyết định hướng thành phố xây dựng chiến lược dữ liệu tổng thể, biến dữ liệu trở thành nguồn lực trong mô hình phát triển; đồng thời hình thành trung tâm tài chính quốc tế thế hệ mới, trung tâm logistics tầm khu vực, khu thương mại tự do kết nối với các cụm cảng và sân bay hàng hoá. Kinh tế biển cũng được đặt mục tiêu hướng tới vai trò đầu tàu quốc gia, tập trung vào cảng biển, dầu khí, năng lượng tái tạo và du lịch biển chất lượng cao.

Thể chế "Đột phá của đột phá"

Một trong những nội dung được Nghị quyết nhấn mạnh nhất là việc xây dựng và ban hành Luật Đô thị đặc biệt. Văn kiện gọi đây là "đột phá của đột phá", một khung pháp lý vượt trội, đồng bộ, tạo điều kiện khai thác tối đa tiềm năng và thế mạnh của Thành phố.

Theo tinh thần đó, quyền hạn được phân cấp, phân quyền triệt để cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh trong hầu hết mọi lĩnh vực, trừ quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo. Thành phố được chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn địa phương, kể cả khi chưa có quy định của các cơ quan Trung ương.

Đáng chú ý, Nghị quyết cho phép TP. Hồ Chí Minh chủ động thí điểm các cơ chế, chính sách mới theo hình thức "thử nghiệm có kiểm soát" (sandbox), tự xây dựng bộ tiêu chuẩn chất lượng vượt trội hơn quy chuẩn quốc gia, và triển khai xã hội hoá có kiểm soát một số khâu chuyên môn trong giải quyết thủ tục hành chính.

Quy hoạch tầm nhìn 100 năm, thích ứng biến đổi khí hậu

Nghị quyết yêu cầu xây dựng quy hoạch tổng thể Thành phố với tầm nhìn 100 năm, theo mô hình quản trị đa trung tâm, tích hợp nhiều chiều không gian: ngầm, xanh, sông nước, biển, tầm thấp và tầm cao. Không gian phát triển được tổ chức theo mô hình giao thông công cộng định hướng phát triển đô thị (TOD), kết nối liên hoàn giữa trung tâm thành phố, ven sông và ven biển.

Về hạ tầng kỹ thuật, ưu tiên hàng đầu là hoàn chỉnh mạng lưới đường sắt đô thị, hoàn thành cụm cảng Cái Mép Hạ và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, dự án được kỳ vọng đưa Thành phố trở thành đầu mối hàng hải chiến lược của khu vực. Hệ thống chống ngập quy mô lớn nhằm khắc phục triệt để tình trạng ngập lụt do triều cường cũng là một ưu tiên đầu tư trọng điểm.

Thành phố đồng thời hướng tới hình thành Quỹ phát triển vùng, thúc đẩy liên kết chặt chẽ với các tỉnh Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, với TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt.

Để hiện thực hoá các mục tiêu lớn, Nghị quyết xác định cơ chế huy động nguồn lực đa tầng. Kinh tế tư nhân được kỳ vọng hình thành những tập đoàn có tầm vóc quốc gia và khu vực. Thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) được định hướng theo hướng có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, quản trị hiện đại, có tác động lan toả và kết nối chặt chẽ với kinh tế trong nước.

Thành phố được trao quyền chủ động huy động vốn qua phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình, và khai thác hiệu quả nguồn lực từ đất đai. Cơ chế hợp tác công - tư (PPP) cũng được đẩy mạnh trong phát triển hạ tầng công nghiệp và dịch vụ. Đặc biệt, chính sách khuyến khích kiều hối tham gia đầu tư phát triển kinh tế - xã hội được xem là một nguồn lực tiềm năng cần được khai thác bài bản hơn.

Nâng cao chất lượng sống của đô thị đặc biệt

Nghị quyết nhấn mạnh việc kết hợp đồng bộ giữa phát triển đô thị mới và cải tạo chỉnh trang đô thị hiện hữu, đặc biệt là đẩy nhanh chương trình di dời nhà ở ven kênh rạch, cải tạo chung cư cũ và phát triển nhà ở xã hội.

Hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo, vật liệu thân thiện với môi trường được ưu tiên áp dụng trong xây dựng và vận hành phương tiện công cộng. Hệ thống cấp thoát nước, chống ngập, xử lý nước thải và rác thải được đầu tư hoàn thiện đồng bộ, gắn với mục tiêu mở rộng mảng xanh đô thị và cải thiện chất lượng không khí.

Nghị quyết khẳng định phát triển văn hoá và con người là nền tảng không thể tách rời của sự phát triển bền vững. Thành phố được định hướng xây dựng hệ giá trị văn hoá đặc thù, phát huy "Không gian văn hoá Hồ Chí Minh" trong đời sống tinh thần của người dân. Công nghiệp văn hoá được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, hướng tới thị trường khu vực và quốc tế.

Trong lĩnh vực giáo dục, TP. Hồ Chí Minh hướng tới trở thành trung tâm đào tạo tầm quốc tế trước năm 2030, phát triển mô hình trường học thông minh và trường học hạnh phúc. Y tế được đầu tư theo hướng hiện đại, công bằng, đa tầng; toàn bộ người dân Thành phố được khám sức khoẻ định kỳ miễn phí, hướng tới xây dựng hồ sơ sức khoẻ điện tử quản lý theo vòng đời. Mục tiêu xa hơn là đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm chăm sóc sức khoẻ hiện đại của khu vực ASEAN.