Mua vàng ngày Vía Thần Tài: Đừng để “lộc” đầu năm thành rủi ro đầu tư

Ngày Vía Thần Tài (mùng 10 tháng Giêng Âm lịch) năm nay rơi vào thứ Năm, ngày 26/2/2026, từ lâu được xem là thời điểm đặc biệt đối với giới kinh doanh. Bên cạnh việc chuẩn bị lễ vật dâng cúng theo quan niệm dân gian về vị thần quản Tài – Phúc – Phú – Quý, hoạt động mua vàng cầu may cũng trở thành một điểm nhấn của thị trường mỗi dịp đầu năm.

Theo thời gian, hành vi tiêu dùng đã có nhiều thay đổi. Nếu trước đây, không khó bắt gặp cảnh người dân xếp hàng dài, chen chân mua vàng với tâm lý càng mua nhiều càng "đắc lộc", thì nay xu hướng đã thận trọng và thực tế hơn. Phần lớn người mua chỉ chọn một lượng nhỏ mang tính tượng trưng, "lấy vía" đầu năm, hoặc đặt mua trực tuyến để tránh tập trung đông người.

Giá vàng bị đẩy lên cao, người mua dễ thua lỗ

Ở góc độ kinh tế, vàng trước hết vẫn là kim loại quý có khả năng tích trữ và bảo toàn giá trị, được xem như một kênh giữ tài sản bên cạnh tiền gửi, bất động sản hay ngoại tệ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, sát ngày Vía Thần Tài, giá vàng thường tăng mạnh do yếu tố cung – cầu ngắn hạn. Việc mua với số lượng lớn trong thời điểm giá bị đẩy lên cao có thể khiến người mua đối mặt rủi ro thua lỗ nếu thị trường điều chỉnh sau đó.

Chính vì vậy, sau nhiều năm, tâm lý đám đông đã dần nhường chỗ cho sự tỉnh táo. Mua vàng ngày Vía Thần Tài giờ đây không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn đặt trong cân nhắc về hiệu quả đầu tư và quản trị rủi ro, góp phần giữ ổn định hơn cho thị trường vàng mỗi dịp cao điểm đầu năm.

Mỗi dịp đầu năm, hàng dài người xếp hàng mua vàng, giao dịch tăng vọt, giá biến động từng giờ – tất cả tạo nên một "cơn sóng" ngắn hạn mang đậm yếu tố tâm lý. Trong bức tranh đó, câu chuyện không chỉ là mua một chỉ vàng lấy may, mà còn là bài toán đầu tư và quản trị rủi ro.

Những năm gần đây, giá vàng trong nước thường neo ở mức cao và duy trì khoảng cách đáng kể so với giá thế giới. Khi nhu cầu dồn vào một vài ngày cao điểm, yếu tố cung – cầu càng khiến giá bị đẩy lên mạnh hơn. Không ít người chấp nhận mua ở mức giá cao với tâm lý "mua lấy lộc" nhưng thực tế, ngay sau cao điểm, thị trường có thể điều chỉnh khi lực mua hạ nhiệt. Khoảng chênh lệch mua – bán nới rộng trong những ngày này cũng khiến nhà đầu tư chịu thiệt nếu có ý định bán ra sớm.

Rủi ro đầu tiên cần tránh là tâm lý đầu tư theo đám đông. Vàng vốn được coi là tài sản trú ẩn và tích lũy dài hạn, nhưng không ít người lại xem đây là cơ hội "lướt sóng" trong vài ngày. Khi mua ở vùng giá bị đẩy lên do yếu tố mùa vụ, khả năng sinh lời ngắn hạn gần như không đáng kể, thậm chí có thể thua lỗ nếu thị trường đảo chiều. Với đặc thù biến động mạnh theo thông tin kinh tế toàn cầu, chính sách tiền tệ và tỷ giá, vàng không phải kênh phù hợp cho chiến lược đầu tư cảm tính.

Điều quan trọng nữa đối với người mua vàng là cần phải chú ý tới tính minh bạch và uy tín của đơn vị bán vàng. Trong bối cảnh nguồn cung có thời điểm hạn chế, chênh lệch giá cao, nguy cơ mua phải sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc chịu mức giá bất hợp lý hoàn toàn có thể xảy ra. Giao dịch tại các doanh nghiệp được cấp phép, có hóa đơn, chứng từ đầy đủ không chỉ giúp bảo đảm chất lượng mà còn thuận lợi khi bán lại. Việc mua bán qua mạng xã hội hoặc các kênh trung gian thiếu kiểm chứng có thể khiến người mua đối mặt rủi ro kép: giá cao và thanh khoản thấp.

Một điểm quan trọng khác là không nên dồn quá nhiều nguồn lực tài chính cho một quyết định mang tính thời điểm. Trong quản trị tài sản cá nhân, nguyên tắc phân bổ luôn được đặt lên hàng đầu. Vàng có thể là một phần trong danh mục phòng ngừa rủi ro, nhưng không nên chiếm tỷ trọng quá lớn chỉ vì yếu tố tâm linh hoặc tâm lý "sợ bỏ lỡ". Việc sử dụng tiền tiết kiệm dài hạn, tiền vay mượn hoặc nguồn vốn dành cho các mục tiêu thiết yếu để mua vàng trong vài ngày cao điểm là lựa chọn tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Rủi ro lớn khi "lướt sóng" vàng

Ở góc độ thị trường, ngày Vía Thần Tài phản ánh sức mua và niềm tin của người dân đối với vàng như một kênh giữ giá trị. Tuy nhiên, niềm tin đó cần đi cùng hiểu biết. Nhà đầu tư cá nhân nên theo dõi sát diễn biến giá thế giới, chênh lệch trong nước và cân nhắc mục tiêu nắm giữ trước khi quyết định xuống tiền.

"Lộc" đầu năm, nếu có, nên được hiểu là sự khởi đầu thuận lợi trong tư duy tài chính: biết kiểm soát rủi ro, không chạy theo đám đông và không để cảm xúc chi phối quyết định đầu tư. Khi thị trường ngày càng biến động và liên thông với thế giới, sự tỉnh táo chính là tài sản quý giá nhất trong mỗi dịp Vía Thần Tài.

Theo chuyên gia tài chính Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, trường Đại học Nguyễn Trãi, nếu mua vàng để gìn giữ nét đẹp truyền thống là cầu may đầu năm thì chỉ nên chọn một lượng nhỏ mang tính tượng trưng. Giá trị tinh thần khi ấy quan trọng hơn biến động ngắn hạn.

Ngược lại, nếu kỳ vọng "lướt sóng" thì cần thận trọng, thậm chí là không nên. "Khi thị trường ở vùng cao, biên độ dao động lớn và rủi ro điều chỉnh sau cao điểm có thể khiến lợi nhuận kỳ vọng không tương xứng với mức độ rủi ro", ông Huy phân tích.

"Chỉ nên mua vàng nếu đã có chiến lược thoát hàng ngay trong hoặc sau ngày Vía Thần Tài. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ rủi ro giá giảm sau đó. Còn nếu đầu tư dài hạn, cần cân nhắc các yếu tố quốc tế, chính sách tiền tệ và chỉ mua khi giá có điều chỉnh hợp lý. Hiện tại, giá vàng trong nước đang chênh lệch cao, nên cần tránh đu đỉnh", ông Huy gợi ý.

Về dài hạn, theo ông Nguyễn Quang Huy, vàng vẫn là công cụ đa dạng hóa tài sản. Song, nên giải ngân từng phần, giữ tỷ trọng hợp lý và tránh quyết định theo tâm lý sợ bỏ lỡ. Trong bối cảnh hiện nay, sự điềm tĩnh và kỷ luật tài chính chính là "thần tài" bền vững nhất.