Luật Đô thị đặc biệt giúp TP. Hồ Chí Minh chuyển từ thí điểm sang khung pháp lý vượt trội

UBND TP. Hồ Chí Minh vừa tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt ngày 22-5. TP. Hồ Chí Minh đã và đang được Trung ương tạo nhiều điều kiện thông qua các nghị quyết về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù, qua đó mang lại nhiều thành tựu quan trọng, tạo tiền đề khai thác hiệu quả tiềm năng. Tuy nhiên, các cơ chế thí điểm vốn bị giới hạn về thời gian và đôi khi thiếu đồng bộ với hệ thống pháp luật chung và chưa hình thành được một khung thể chế đồng bộ, ổn định và lâu dài, TTXVN đưa tin.

Hiện nay, có bốn nghị quyết của Quốc hội đang còn hiệu lực về cơ chế, chính sách đặc thù cho TP. Hồ Chí Minh là Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15 riêng cho thành phố; Nghị quyết Nghị quyết số 188/2025/QH15 về đường sắt đô thị áp dụng chung cho cả Hà Nội và Nghị quyết số 222/2025/QH15 về Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam áp dụng cho cả Đà Nẵng.

Chính vì vậy, yêu cầu khách quan đặt ra lúc này là phải chuyển từ cách tiếp cận “thí điểm” sang xây dựng một khung pháp lý đặc biệt vượt trội, ổn định lâu dài nhằm hình thành một mô hình quản trị đô thị hiện đại, trở thành “đột phá của đột phá” để tạo cho TPHCM bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới.

Bản dự thảo mới nhất của Luật Đô thị đặc biệt (cập nhật tới ngày 19-5-2026) được xây dựng với 9 chương, 45 điều. Theo các chuyên gia, phần lớn nội dung trong quy định của Luật Đô thị đặc biệt đều gắn với tính đặc thù của TP. Hồ Chí Minh nên việc giới hạn phạm vi áp dụng chỉ đối với TP. Hồ Chí Minh là phù hợp yêu cầu thực tiễn.

Các nội dung chế định trong luật cụ thể, chi tiết để thực thi mà không cần sự hướng dẫn thông qua Nghị định của Chính phủ; thông tư của các bộ, ngành. Đây là bước tiến quan trọng trong cách ban hành luật của Quốc hội.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học cũng trao đổi sâu về cơ chế, chính sách đề xuất trong dự thảo luật; các mô hình đột phá (gồm mô hình đơn vị hành chính-kinh tế đặc biệt thuộc thành phố, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế) và mức độ vượt trội cần thiết, điều kiện bảo đảm để các mô hình này phát huy hiệu quả trong thực tiễn.