Hàng giả, hàng nhái lan rộng, kích cầu tiêu dùng thêm khó

Tại hội thảo "Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng" do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 22-5, đại diện nhiều doanh nghiệp cho biết áp lực hiện nay không chỉ đến từ chi phí đầu vào hay thị trường tiêu dùng suy yếu, mà còn từ tình trạng hàng giả, hàng trôi nổi ngày càng lan rộng trên cả thị trường truyền thống lẫn các kênh bán hàng online.

Ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển bền vững Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh, cho rằng muốn kích thích tiêu dùng, trước hết người dân phải tin rằng họ mua đúng hàng thật, đúng chất lượng. Tuy nhiên, niềm tin này đang bị bào mòn bởi tình trạng hàng nhái và sản phẩm "ăn theo" thương hiệu ngày càng phổ biến.

Theo ông Việt, Nhựa Bình Minh nhiều năm qua liên tục đối mặt với các sản phẩm sử dụng tên gọi, logo và màu sắc tương tự nhằm gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Doanh nghiệp hiện vẫn theo đuổi vụ kiện tranh chấp thương hiệu với đơn vị có tên "Nhựa Bình Minh Việt".

"Khách hàng tin vào thương hiệu nhưng lại mua phải hàng giả sẽ làm tổn hại cả doanh nghiệp lẫn niềm tin thị trường", ông Việt nói.

Trong ngành vật liệu xây dựng, hàng giả và hàng kém chất lượng còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến độ bền công trình và chất lượng nguồn nước, trong khi doanh nghiệp phải tốn thêm chi phí pháp lý, kiểm định và bảo vệ thương hiệu.

Không riêng ngành nhựa, lĩnh vực thực phẩm cũng đang chịu sức ép tương tự. Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA), cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay không phải sản xuất hàng đạt chuẩn mà là duy trì niềm tin người tiêu dùng trong bối cảnh thực phẩm bẩn, hàng giả và hàng không rõ nguồn gốc xuất hiện ngày càng nhiều.

Theo bà Chi, các kênh bán hàng online đang trở thành môi trường khiến hàng nhái và hàng kém chất lượng phát triển nhanh hơn do việc kiểm soát nguồn gốc còn nhiều bất cập.

"Doanh nghiệp chân chính đang chịu áp lực lớn về nguyên liệu, thuế phí, chi phí sản xuất nhưng vẫn phải cạnh tranh với hàng giả giá rẻ. Nếu môi trường cạnh tranh không công bằng, doanh nghiệp rất khó đầu tư dài hạn", bà Chi nói.

Áp lực này hiện diện rõ trong ngành chăn nuôi và thực phẩm thiết yếu. Bà Lâm Thúy Ái, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Mebi Farm, cho biết giá thành thực tế của một quả trứng sạch hiện khoảng 2.200-2.400 đồng sau khi tính đủ chi phí thức ăn, kiểm nghiệm và đóng gói. Tuy nhiên, trên thị trường vẫn xuất hiện nhiều loại trứng bán với giá chỉ khoảng 1.000 đồng/quả.

Theo bà Ái, phần lớn đây là trứng cận hạn hoặc quá hạn bị bán tháo ra thị trường tự phát. Trong khi doanh nghiệp chính thống phải tiêu hủy hàng cận date theo quy định, hàng trôi nổi lại được tiêu thụ ngoài vỉa hè hoặc chợ tạm với giá rẻ.

"Nếu không kiểm soát được thị trường hàng trôi nổi, doanh nghiệp sản xuất sạch sẽ ngày càng khó tồn tại", bà Ái cảnh báo.

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng niềm tin tiêu dùng đang bị bào mòn, khiến các chương trình kích cầu khó phát huy hiệu quả bền vững.

Ở góc độ chính sách, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường, cho rằng Việt Nam vẫn thiếu hệ thống tiêu chí rõ ràng để phân biệt hàng đạt chuẩn với hàng kém chất lượng. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó trong công bố tiêu chuẩn sản phẩm, còn người tiêu dùng thiếu cơ sở nhận diện hàng thật.

Ông Thuận đề xuất tăng cường truy xuất nguồn gốc, siết quản lý hàng hóa trên sàn thương mại điện tử và yêu cầu minh bạch thông tin doanh nghiệp, địa chỉ cùng nguồn gốc sản phẩm để bảo vệ người tiêu dùng.

Nhiều doanh nghiệp tại hội thảo cho rằng việc Thủ tướng ban hành Công điện 38 về tăng cường chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp, nếu không kiểm soát hiệu quả hàng giả và hàng trôi nổi, các chương trình kích cầu tiêu dùng sẽ khó phát huy tác dụng khi niềm tin thị trường tiếp tục bị bào mòn.