Đường băng cho nền kinh tế cất cánh

Theo Bộ Tài chính, tổng kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2026 đã được Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 1 triệu tỷ đồng, gồm hơn 363 nghìn tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương và hơn 650 nghìn đồng vốn ngân sách địa phương. Tính chung cả kế hoạch vốn cân đối địa phương giao tăng và kế hoạch các năm trước chuyển sang, tổng vốn đầu tư công năm 2026 lên đến hơn 1,1 triệu tỷ đồng.

"Đòn bẩy" kích hoạt tăng trưởng

Tính đến hết tháng 4, các bộ, ngành, địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn năm 2026 chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án là hơn 980 nghìn tỷ đồng; còn 14 bộ, ngành và 17 địa phương chưa phân bổ chi tiết vốn với tổng số hơn 46 nghìn tỷ đồng, bằng 4,56% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao.

Về tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Tài chính cho biết tính đến hết ngày 30/4, các bộ, ngành, địa phương đã giải ngân hơn 144 nghìn tỷ đồng, đạt 14,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Có 8 bộ, ngành, 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung cả nước trong khi vẫn còn 27 bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn. Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ giải ngân của nhiều nơi vẫn chậm là do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, giá nguyên vật liệu tăng cao so với dự toán và tình trạng thiếu hụt nguồn cung vật liệu xây dựng đã làm nhiều dự án phát sinh chi phí, buộc phải điều chỉnh hợp đồng. Ngoài ra, năng lực và trách nhiệm của một bộ phận chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu chưa đáp ứng yêu cầu; thiếu nhân sự chuyên trách tại cấp cơ sở; chất lượng chuẩn bị đầu tư còn hạn chế cũng khiến một số dự án phải điều chỉnh hoặc kéo dài thời gian thực hiện.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, Hiệp hội Tư vấn tài chính Việt Nam nhận định nhìn ở mặt tích cực, dòng vốn đầu tư công đã có sự chuyển động, nhiều dự án, công trình bắt đầu vào guồng sau giai đoạn chuẩn bị đầu năm. Nhưng đặt trong yêu cầu tăng trưởng cao của năm 2026, kết quả giải ngân nêu trên vẫn chưa thể tạo sự yên tâm. Tình trạng “vốn chờ dự án” đã giảm nhưng “dự án chờ mặt bằng, chờ thủ tục, chờ nghiệm thu thanh toán” vẫn là điểm nghẽn cần được xử lý quyết liệt hơn.

“Theo tính toán, giải ngân đầu tư công tăng thêm 1% có thể tác động làm GDP tăng khoảng 0,058 điểm phần trăm. Nếu giải ngân hết 1,1 triệu tỷ đồng vốn kế hoạch năm 2026, đầu tư công có thể đóng góp 1,7 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP. Trong bối cảnh nền kinh tế cần duy trì nhịp phục hồi mạnh mẽ, mỗi đồng đầu tư từ ngân sách bị chậm lại đều kéo theo chi phí cơ hội rất lớn. Đầu tư công phải trở thành đường băng cho nền kinh tế cất cánh. Đường băng ấy đã có nguồn lực, đã có kế hoạch và mục tiêu. Vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện với tinh thần kỷ luật, minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả”, vị chuyên gia nói.