Động lực nào cho thị trường chứng khoán trong ngắn hạn?

 Theo báo cáo mới đây của SSI Research, công tác bầu và phê chuẩn nhân sự lãnh đạo cấp cao của đất nước cho nhiệm kỳ mới (2026-2031) đã khép lại. Khác với các nhiệm kỳ trước, mức độ minh bạch về định hướng chính sách khi bước vào nhiệm kỳ mới rất cao, với khung chính sách trung hạn đã sớm được xác lập thông qua các nghị quyết của Bộ Chính trị ban hành trong năm 2025 và đầu năm 2026.

Việc khẳng định mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai chữ số bền vững đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược phát triển của Việt Nam. Có thể thấy, trọng tâm chính sách đang chuyển dịch rõ rệt từ hỗ trợ mang tính chu kỳ và kích thích ngắn hạn sang mô hình dựa trên chuyển đổi cơ cấu, với mục tiêu nâng cao năng suất, mở rộng quy mô và cải thiện hiệu quả sử dụng vốn.

Các ưu tiên cải cách trải rộng trên nhiều lĩnh vực, bao gồm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa, hình thành các doanh nghiệp đầu tàu mang tầm quốc gia, điều chỉnh chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) theo hướng chọn lọc và dựa trên hiệu quả, đồng thời củng cố vai trò của thị trường vốn trong nước như kênh huy động vốn trung và dài hạn.

Khi bộ máy lãnh đạo đã được kiện toàn và định hướng chính sách đã rõ ràng, trọng tâm hiện nay chuyển sang khâu tổ chức thực thi. Điều này tái khẳng định hình ảnh Việt Nam như một câu chuyện cải cách và đầu tư dài hạn, thay vì chỉ là một cơ hội mang tính chu kỳ ngắn hạn.

Về các biến chuyển kinh tế, bước sang năm 2026, ngay trong quí đầu năm, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt mức 7,83% so với cùng kỳ, cải thiện so với mức 7,07% của cùng kỳ năm 2025. Tăng trưởng diễn ra trên diện rộng, với khu vực công nghiệp đóng vai trò dẫn dắt, tăng 9,01%, trong đó chế biến chế tạo (+9,73%) và xây dựng (+8,36%) tiếp tục là các trụ cột chính.

Cầu nội địa duy trì sự ổn định tương đối, thể hiện qua tổng mức bán lẻ theo giá hiện hành tăng 10,9% và 7% sau khi loại trừ lạm phát. Hoạt động thương mại quốc tế phục hồi mạnh, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 23% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, nhập khẩu (+27%) tăng nhanh hơn xuất khẩu, dẫn tới thâm hụt thương mại khoảng 3,64 tỉ đô la Mỹ, phản ánh hoạt động tái tích trữ hàng tồn kho và đẩy nhanh nhập khẩu trước những điều chỉnh tiềm tàng trong môi trường thương mại quốc tế. Về xu hướng đầu tư, tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng 10,7% và vốn FDI đăng ký tăng mạnh 42,9%, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục được duy trì.

Về diễn biến lạm phát, CPI tháng 3-2026 tăng 1,23% so với tháng trước (tăng 4,65% so với cùng kỳ), đưa lạm phát bình quân quí 1 lên 3,51%. Động lực chính đến từ giá năng lượng, đặc biệt là chi phí vận tải tăng mạnh 12,8% so với tháng trước, do giá xăng tăng 29,7% và giá dầu diesel tăng 57%.

Giá nhiên liệu cao hơn cũng lan tỏa sang nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng thông qua chi phí logistics và đầu vào. Cú sốc lạm phát do năng lượng đang mở rộng tác động trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trong nông nghiệp, chi phí nhiên liệu và logistics tăng 15-30% đã đẩy giá phân bón và thức ăn chăn nuôi tăng 5-11% trong quí 1.

Đối với hạ tầng, biến động giá nhiên liệu đang trở thành rủi ro đáng kể cho tiến độ giải ngân đầu tư công. Riêng đợt tăng giá nhiên liệu tháng 3 được Bộ Xây dựng ước tính làm tăng chi phí xây dựng giao thông khoảng 8%, và có thể lên tới 16% nếu giá nhiên liệu tăng gấp đôi so với tháng 2 - tương đương chi phí bổ sung khoảng 42.300 tỉ đồng cho các dự án quốc gia trọng điểm.

Diễn biến này làm gia tăng lạm phát chi phí trên diện rộng, gây sức ép lên lợi nhuận của các doanh nghiệp và làm phức tạp việc triển khai các dự án hạ tầng, đồng thời đặt ra thách thức đối với điều hành lạm phát, hiệu quả đầu tư công và dư địa tài khóa.

Với thị trường chứng khoán (TTCK), sau nhịp phục hồi từ vùng đáy giữa tháng 3, chỉ số VN-Index trong nửa đầu tháng 4 có thể sẽ tiếp tục được hỗ trợ bởi một số yếu tố tích cực, bao gồm: kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận quí 1-2026 tương đối khả quan, kết quả nâng hạng của TTCK Việt Nam, triển vọng hạ nhiệt chiến tranh giữa Mỹ - Israel và Iran, cùng với kỳ vọng của nhà đầu tư về Chính phủ nhiệm kỳ mới.

Tuy nhiên, yếu tố mùa vụ trong lịch sử cho thấy tháng 4 thường là giai đoạn thận trọng của thị trường, khi tỷ lệ cổ phiếu tăng giá trung bình chỉ đạt khoảng 47,7% - mức thấp thứ hai trong năm, chỉ cao hơn tháng 10.

Hiện tượng “trũng” theo mùa này thường xuất phát từ việc thị trường đã có sự hấp thụ nhất định về kế hoạch kinh doanh sau mùa họp đại hội đồng cổ đông, đồng thời xuất hiện hoạt động chốt lời trong giai đoạn công bố kết quả kinh doanh quí 1. Các yếu tố này kết hợp với kỳ nghỉ lễ kéo dài vào cuối tháng 4, có thể làm giảm mức độ tham gia của nhà đầu tư và thu hẹp thanh khoản, từ đó khiến thị trường xuất hiện thêm các nhịp biến động mang tính ngắn hạn.

Về mặt định giá, cũng theo SSI Research, tính đến đầu tháng 4-2026, chỉ số VN-Index đang giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 12x, thấp hơn rõ rệt so với mức trung bình 10 năm là 14x. Đồng thời, mức chiết khấu của thị trường Việt Nam so với các thị trường ASEAN cũng đang được nới rộng.

Tuy nhiên, trong các pha bán tháo của thị trường trước đây, như giai đoạn 2020, 2022 và 2025, chỉ số P/E forward đã có thời điểm tạo đáy ở vùng 9-10x. Trong bối cảnh thanh khoản thị trường tiếp tục chịu áp lực và mặt bằng lãi suất vừa trải qua một đợt gia tăng, với lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng vượt 8%, dư địa hỗ trợ từ yếu tố định giá có thể vẫn còn hạn chế.

Do đó, dù mặt bằng định giá hiện tại đã trở nên hấp dẫn hơn đáng kể và ngày càng thuyết phục trên cơ sở so sánh tương đối, nhà đầu tư vẫn cần thận trọng với những rủi ro điều chỉnh giảm trong ngắn hạn của thị trường.