Doanh nghiệp “đặt hàng” một môi trường thể chế ổn định

Mong muốn pháp luật thống nhất và rõ ràng

“Không gì làm xói mòn niềm tin đầu tư bằng một khung pháp lý thay đổi liên tục và khó lường”, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh trong bài phát biểu khai mạc buổi làm việc.

Chính bởi vậy, các ý kiến doanh nghiệp VCCI tập hợp, đại diện gửi tới cơ quan lập pháp tập trung vào những mong muốn rất thực tế. Đó là mong muốn pháp luật thống nhất và rõ ràng, hạn chế tối đa tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo khiến cả người thực thi lẫn người tuân thủ đều lúng túng; mong muốn khoảng cách giữa văn bản và thực thi được thu hẹp, bởi một chính sách dù tốt trên giấy nhưng vướng ở khâu thực thi thì vẫn chưa thực sự đến được với doanh nghiệp.

Việc chọn 3 mong muốn trên của doanh nghiệp của Chủ tịch VCCI có chủ đích rõ rệt. Ông Hùng nhấn mạnh, chương trình lập pháp của Quốc hội nhiệm kỳ này rất lớn về khối lượng và rất nhanh về tiến độ. Đây là điều cần thiết để kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn và mở đường cho phát triển.

Nhưng tốc độ lập pháp cao cũng đặt ra một yêu cầu tương xứng về chất lượng. "Chất lượng của một đạo luật kinh tế suy cho cùng được kiểm chứng ở chỗ nó có đi vào cuộc sống được hay không, có phù hợp với năng lực thực tế của doanh nghiệp hay không và có ổn định để doanh nghiệp dự liệu được hay không", ông Hùng nhấn mạnh.

Nhiều vướng mắc không chỉ tồn tại ở các cơ chế cũ

Điều đáng chú ý là trong bức tranh mà VCCI gửi tới cơ quan lập pháp trong cuộc làm việc là chất lượng thực thi thể chế.

Theo khảo sát của VCCI, nhiều điểm nghẽn hiện nay phản ánh hạn chế trong năng lực phối hợp và thực thi của bộ máy địa phương, từ quy hoạch, giải phóng mặt bằng, xác định nghĩa vụ tài chính đất đai cho tới xử lý thủ tục đầu tư.

Đáng lo ngại hơn, nhiều vướng mắc không chỉ tồn tại ở các cơ chế cũ, mà xuất hiện ngay trong những quy định mới ban hành năm 2026, khiến doanh nghiệp và cả cơ quan thực thi đều lúng túng.

Ví dụ quy định về gia hạn dự án đầu tư và gia hạn thời hạn sử dụng đất chưa thống nhất giữa khoản 3 Điều 172 Luật Đất đai 2024 (6 tháng) và khoản 9 Điều 28 Nghị định 96/2026/NĐ-CP (12 tháng). Hệ thống pháp luật còn thiếu cơ chế cấp phép cho tư nhân đầu tư 100% vốn vào hạ tầng thủy lợi trong khi ngưỡng PPP quá cao.

Thủ tục đầu tư trực tuyến vẫn chưa thực sự thuận lợi khi phải nộp hồ sơ tại hai cổng khác nhau và vẫn buộc nộp bản giấy đối chiếu; quy định về vốn huy động, tài liệu của cá nhân nước ngoài, và yêu cầu chứng thực bản dịch còn chưa rõ ràng hoặc bị cơ quan thực thi yêu cầu vượt quá quy định.

Các khoảng trống pháp lý liên quan đến Nghị quyết 253/2025/QH15, dự án lưới điện, lĩnh vực hóa chất, ký quỹ bảo đảm dự án điện, chuyển lợi nhuận đầu tư ra nước ngoài trong 12 tháng, và mâu thuẫn giữa Luật Đầu tư 2025 với Luật Doanh nghiệp về thủ tục thành lập tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục gây lúng túng cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Đây cũng là lý do VCCI nhấn mạnh yêu cầu nâng cao tính ổn định, thống nhất và khả năng dự báo của hệ thống pháp luật trong giai đoạn hiện nay.

Khu vực kinh tế tư nhân hôm nay đang chịu một sức ép kép, vừa từ những hạn chế cấu trúc tích tụ lâu dài, vừa từ những biến động bên ngoài khó lường, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hộ kinh doanh là nhóm dễ tổn thương nhất. Trong bối cảnh đó, VCCI nhấn mạnh, mỗi quyết sách lập pháp đúng và kịp thời đều có giá trị nâng đỡ rất lớn đối với sức chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp.

Đề xuất với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, VCCI đề nghị thiết lập kênh chính thức để Ủy ban tiếp nhận các kết quả điều tra, khảo sát, nghiên cứu do VCCI thực hiện, qua đó cung cấp cơ sở thực chứng phục vụ công tác xây dựng và thẩm tra chính sách; tăng cường tham vấn cộng đồng doanh nghiệp thông qua VCCI đối với các đạo luật về kinh tế, doanh nghiệp, đặc biệt thiết lập cơ chế tham vấn riêng về các đạo luật thuế và tài chính, thực hiện sau các vòng tham vấn chính thức để bảo đảm tính khách quan, toàn diện.

Về dài hạn, VCCI đề nghị Ủy ban ủng hộ việc quy định trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật yêu cầu bắt buộc tham vấn VCCI đối với các đạo luật về kinh tế, nhằm khắc phục tình trạng chỉ lấy ý kiến một số nhóm được hưởng lợi hoặc ít chịu tác động, nhất là khi nội dung tham vấn VCCI đã không còn được ghi nhận sau lần sửa đổi năm 2025...