Dệt may chuẩn bị cho kịch bản thị trường khó khăn nửa cuối năm

Xuất khẩu dệt may 4 tháng đầu năm hiện tăng trưởng dương, song dự báo thị trường giai đoạn nửa cuối năm còn nhiều biến số, các doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh, và có kịch bản ứng phó phù hợp.

Dữ liệu thống kê cho thấy, 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu toàn ngành dệt may đạt trên 14,5 tỷ USD, tăng 4,3% so với cùng kỳ, trong đó hàng dệt sợi đạt 2,62 tỷ USD, tăng 20,1%, hàng may mặc đạt 11,96 tỷ USD, tăng 1,3% Tại thị trường Mỹ, Việt Nam duy trì vị trí số 1 với 21,4% thị phần, cao hơn nhiều so với Bangladesh (11,1%), Trung Quốc (8,7%).

TS. Lê Tiến Trường, Chủ tịch HĐQT Vinatex nhận định, bức tranh hiện nay của ngành dệt may đang tồn tại một nghịch lý, kết quả sản xuất kinh doanh nửa đầu năm rất tích cực, nhưng các dữ liệu về kinh tế vĩ mô và nhu cầu tiêu thụ của các thị trường nhập khẩu chính đều không tốt.

Dựa vào những dữ liệu này, lãnh đạo Tập đoàn cho rằng, kết quả này có thể là vấn đề của tiến độ sản xuất ngắn hạn.

Bối cảnh năm 2026 có nhiều điểm tương đồng với năm 2022, khi kết quả 6 tháng đầu năm tương đối thuận lợi nhưng suy giảm rất nhanh vào nửa cuối năm.

Với 2 chỉ dấu về xung đột địa chính trị và nhu cầu nhập khẩu, ông Trường dự báo 6 tháng cuối năm thị trường sẽ gặp nhiều khó khăn.

Do tính chất bất định của thị trường, ngay cả những đơn hàng hiện tại chốt đến quý 3 cũng chưa thể coi là chắc chắn.

Theo Chủ tịch HĐQT Vinatex, điểm khác biệt tích cực so với giai đoạn 2022 là năng lực quản trị của toàn hệ thống hiện đã được nâng lên rõ rệt, từ kiểm soát chi phí, tồn kho, công nợ đến tuân thủ. Tuy nhiên, điều cần chuẩn bị lúc này là quản trị tình huống đột biến của thị trường.

Lúc này, lo ngại và cũng là áp lực lớn nhất là sự suy giảm của cầu tiêu dùng toàn cầu, chứ không chỉ nằm ở các chính sách thuế quan.

Về các động thái liên quan đến thuế đối ứng, Điều 301 thuộc Đạo luật thương mại Mỹ năm 1974, hay đàm phán giữa Mỹ – Trung vẫn sẽ tác động đến thị trường, nhưng xu hướng hòa hoãn giữa hai nền kinh tế lớn có thể giúp giảm áp lực thương mại trong thời gian tới. Mỹ cũng không thể cùng lúc duy trì quá nhiều “mặt trận” về địa chính trị và thương mại, nhất là trong bối cảnh áp lực bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.

Trong bối cảnh này, các đơn vị sản xuất dệt may được khuyên nghị chuẩn bị các kịch bản ứng phó từ sớm, từ xa, trong đó chủ động quản trị rủi ro tỷ giá, xây dựng kế hoạch cân đối và duy trì nguồn ngoại tệ phù hợp với nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu đến cuối năm.

“4 tháng đầu năm, Việt Nam đang chịu áp lực nhập siêu, kéo theo áp lực tỷ giá rất lớn, trong khi xu hướng huy động vốn của hệ thống ngân hàng đang tăng chậm hơn tín dụng cũng tạo nên áp lực thanh khoản”, ông Trường nói.

Đối với chi phí sản xuất, đặc biệt là điện năng, ông Trường đề nghị các đơn vị kinh doanh sợi nghiên cứu phương án tối ưu vận hành giờ cao điểm và giải pháp lưu trữ điện bằng pin để tận dụng giá điện thấp vào ban đêm.

Các đơn vị cũng được yêu cầu tập trung tối đa năng lực quản trị, sản xuất để hiện thực hóa hiệu quả sản xuất kinh doanh trong tháng 5 và tháng 6, phấn đấu hoàn thành cao nhất kế hoạch nửa đầu năm 2026, theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường và xây dựng các kịch bản, phương án ứng phó cho giai đoạn cuối năm.

Năm 2026, ngành dệt may đặt mục tiêu xuất khẩu khoảng 49 tỷ USD, tương đương mức tăng trưởng 6% so với năm trước. Đây là con số đầy tham vọng trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ dệt may toàn cầu được dự báo chỉ tăng trưởng ở mức thấp từ 2–3% mỗi năm.