Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn chuyển động mạnh của thị trường lao động, khi hàng loạt chính sách mới về an sinh xã hội, bảo hiểm và chuẩn hóa quan hệ lao động được thực thi. Nhưng từ góc nhìn của doanh nghiệp (DN), cú hích lớn nhất với thị trường lao động không chỉ là chính sách, mà còn ở mức độ sẵn sàng thay đổi của nguồn nhân lực.
Nhiều năm qua, chúng ta thường đề cập việc DN thiếu lao động. Thực tế hiện nay đã rõ hơn: Thị trường lao động không thiếu người, mà thiếu người phù hợp. Khi các chuẩn mực về kỹ năng, kỷ luật và minh bạch được nâng lên, sự lệch pha giữa đào tạo và nhu cầu thực tế càng lộ rõ.
Vấn đề không còn là số lượng mà là chất lượng lao động và khả năng thích ứng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết với hệ thống đào tạo: Nếu trước đây còn nặng lý thuyết thì nay cần chuyển mạnh sang năng lực thực hành, kỹ năng nghề và khả năng làm việc trong môi trường biến động. Bằng cấp không còn là "tấm vé" bảo đảm, mà chỉ là điểm khởi đầu. Điều quyết định vị trí của người lao động (NLĐ) chính là năng lực thực sự.
Đáng chú ý, tâm lý của nhiều NLĐ cũng đang thay đổi, không còn ưu tiên công việc ngắn hạn mà tìm kiếm sự ổn định và lộ trình phát triển lâu dài. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng cũng đặt ra áp lực lớn hơn cho DN. Muốn giữ người, DN không thể chỉ cạnh tranh bằng lương mà phải đầu tư vào việc đào tạo, xây dựng môi trường học tập và tạo cơ hội phát triển rõ ràng cho NLĐ.
Trong bối cảnh hiện nay, NLĐ cũng không thể đứng yên. Thị trường lao động sẽ không còn chỗ cho sự thụ động. Công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo, đang làm thay đổi cấu trúc việc làm từng ngày. Nhiều kỹ năng có thể nhanh chóng lỗi thời nếu NLĐ không cập nhật. Vì thế, việc học tập suốt đời không còn là lựa chọn mà là điều kiện để NLĐ tồn tại.
Với các DN trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, đây là giai đoạn đầy thách thức lẫn cơ hội. Nhu cầu nâng cao kỹ năng, đào tạo lại và chuyển đổi nghề nghiệp sẽ gia tăng nhanh chóng. Để đáp ứng được, chính các đơn vị đào tạo cũng phải thay đổi: Chương trình linh hoạt hơn, phương pháp thực tiễn hơn và gắn chặt với nhu cầu của DN hơn.
Để cú hích chính sách năm 2026 phát huy hiệu quả, 3 bên: nhà nước - DN - cơ sở đào tạo cần có sự liên kết thực chất. Trong đó, nhà nước kiến tạo khung chính sách; DN xác định nhu cầu; còn cơ sở đào tạo chuyển hóa nhu cầu đó thành năng lực cụ thể của người học. Nếu 1 trong 3 mắt xích này vận hành rời rạc, thị trường lao động khó có thể phát triển bền vững.
Năm 2026 có thể là năm bản lề của quá trình tái cấu trúc thị trường lao động. Nhưng chính sách chỉ tạo ra cơ hội, còn nắm bắt được hay không thì phụ thuộc vào việc DN và NLĐ có sẵn sàng thay đổi hay không. Bởi suy cho cùng, lợi thế cạnh tranh lớn nhất trên thị trường lao động không phải là vốn hay công nghệ, mà là con người - những người liên tục học hỏi và chủ động thích ứng.
Bình luận
0