Cắt giảm thủ tục, khơi thông nguồn lực

Chính phủ vừa qua đã ban hành đồng loạt 8 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trên các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của 14 bộ, cơ quan ngang bộ. Động thái này được kỳ vọng trực tiếp tháo gỡ khó khăn, giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thực hiện cho doanh nghiệp và người dân, qua đó thúc đẩy hoạt động sản xuất - kinh doanh, hướng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Tiết kiệm hơn 23.000 tỉ đồng mỗi năm

Với 8 nghị quyết được ban hành, đã bãi bỏ 184 thủ tục hành chính, 890 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 349 thủ tục và phân cấp 134 thủ tục cho địa phương. Đáng chú ý, các nghị quyết của Chính phủ lần này không chỉ đặt mục tiêu cắt giảm về số lượng mà đi vào các lĩnh vực có nhiều vướng mắc, tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp. Chính phủ ước tính việc cắt giảm giúp giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp so với trước, tương đương tiết kiệm hơn 23.000 tỉ đồng/năm.

Trong lĩnh vực xây dựng, các nghị quyết yêu cầu rà soát, cắt giảm thủ tục liên quan đến thẩm định dự án, cấp phép xây dựng, quản lý năng lực nhà thầu theo hướng giảm khâu trung gian, rút gọn hồ sơ, tích hợp các bước thẩm định. Các thủ tục thẩm duyệt thiết kế, nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy được yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa, giảm số lần kiểm tra, giảm thành phần hồ sơ kỹ thuật.

Trong lĩnh vực môi trường, các nghị quyết tập trung đơn giản hóa thủ tục đánh giá tác động môi trường (ĐTM), cấp phép môi trường theo hướng loại bỏ các bước thẩm định trùng lặp giữa các cấp, rút ngắn thời gian xử lý. Ở lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, các thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, đăng ký kinh doanh, điều kiện gia nhập thị trường được rà soát, bãi bỏ các yêu cầu không cần thiết; đồng thời cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh về chứng chỉ, kinh nghiệm, quy mô trong các ngành dịch vụ, thương mại, logistics. Với lĩnh vực năng lượng, xăng dầu, các điều kiện kinh doanh liên quan đến phân phối, dự trữ, kinh doanh xăng dầu cũng được yêu cầu rà soát, đơn giản hóa nhằm giảm rào cản cho doanh nghiệp tham gia thị trường.

Sau khi 8 nghị quyết của Chính phủ được ban hành, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã yêu cầu các đơn vị thuộc bộ triển khai thực thi cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Bên cạnh đó, rà soát, bổ sung kế hoạch kiểm tra chuyên ngành năm 2026 trên cơ sở chuyển dần từ tư duy "quản lý" sang "quản trị" để nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành.

Cải cách phải đi vào thực chất

TS Nguyễn Minh Thảo, Phó trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và môi trường kinh doanh (Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính), đánh giá cao quyết tâm của Chính phủ trong cải thiện môi trường kinh doanh - động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, theo TS Thảo, để cải cách đi vào thực chất, cần nghiên cứu kỹ lưỡng, xác định đúng trọng tâm và đi sâu vào nội dung từng quy định, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu cắt giảm về số lượng. Vì vậy, bà Thảo kiến nghị cần có đánh giá độc lập nhận diện rõ xu hướng và mức độ cần thiết của từng điều kiện kinh doanh.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) cho rằng Chính phủ cần rà soát để phân định rõ thủ tục nào thực sự cần thiết thì tiếp tục đơn giản hóa, thủ tục không cần thiết thì bãi bỏ; những thủ tục có thể chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm cần được điều chỉnh, tránh tình trạng giảm giấy tờ nhưng vẫn duy trì cơ chế "xin - cho". Ông Hiếu cũng kiến nghị xây dựng bộ chỉ số đánh giá cải cách dựa trên kết quả thực tế, như thời gian giải quyết, số lần đi lại, chi phí tuân thủ, tỉ lệ hồ sơ đúng hạn và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào số lượng thủ tục đã cắt giảm.

Với vai trò "gác cửa", Bộ Tư pháp khẳng định lần cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh này hoàn toàn khác so với trước đây, khi chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Ông Nguyễn Thanh Tịnh, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, cho biết khi thẩm định phương án cắt giảm của các bộ, ngành, Bộ Tư pháp yêu cầu nêu rõ giải pháp thay thế khả thi, nhằm bảo đảm việc cắt giảm không chỉ mang tính số liệu, hình thức.

"Thời gian tới, các bộ, ngành sẽ ban hành quy định cụ thể về tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với hoạt động đầu tư, sản xuất - kinh doanh, dịch vụ. Khi đáp ứng đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn do cơ quan Nhà nước ban hành, người dân và doanh nghiệp được tự quyết định hoạt động mà không cần xin cấp phép, chỉ cần thông báo để phục vụ hậu kiểm" - ông Tịnh cho biết.