Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân

Chiều 20-4, tiếp tục đợt 2 của chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội (QH) thảo luận ở hội trường về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện những tháng đầu năm 2026; kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2026-2030.

Thủ tục lỗi thời thì bãi bỏ

Tại phiên thảo luận, 25 đại biểu (ĐB) QH đã nêu những giải pháp cũng như kỳ vọng vào các cam kết mạnh mẽ của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trước QH và nhân dân cả nước ngay trong kỳ họp đầu tiên của QH khóa XVI để phát triển KT-XH trong giai đoạn tới, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng "2 con số" trở lên.

Theo ĐB Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An), hiện vẫn còn nhiều thủ tục hành chính phiền hà, gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp (DN). Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2024, vẫn có gần 24% DN phải dành hơn 10% thời gian làm việc để tìm hiểu và thực hiện các quy định về thủ tục hành chính. Từ đó, ông đề nghị cần xác định đơn giản hóa thủ tục hành chính không chỉ là nhiệm vụ hành chính, mà là giải pháp trọng tâm để khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin thị trường. "Cần rà soát để phân định rõ: thủ tục nào còn cần thiết thì đơn giản hóa, thủ tục nào lỗi thời thì bãi bỏ" - ĐB Hiếu nói.

Tại phiên thảo luận, ĐB Phạm Trọng Nhân (đoàn TP HCM) phân tích sâu sắc về vị thế và những rào cản của khu vực kinh tế tư nhân. Ông dẫn chứng báo cáo của Chính phủ, GDP năm 2025 đạt 8,02%. Đóng góp vào kết quả này không chỉ từ kinh tế nhà nước và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mà còn đến từ sự bền bỉ của kinh tế tư nhân - với mức khoảng 51% GDP mỗi năm, hơn 30% ngân sách nhà nước, tạo việc làm cho hơn 82% lực lượng lao động và gần 60% vốn đầu tư toàn xã hội. Dù đóng góp hơn một nửa GDP nhưng khu vực này chỉ chiếm khoảng 30% xuất khẩu, số còn lại thuộc về FDI. Chênh lệch đó phản ánh một thực tế: kinh tế tư nhân vẫn chủ yếu hoạt động ở thị trường nội địa, gia công hoặc các phân khúc giá trị thấp, trong khi những lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao và hạ tầng lại thiếu vắng vai trò dẫn dắt của kinh tế tư nhân.

"Câu hỏi đặt ra: Phải chăng một khu vực được xác định là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế vẫn đang vận hành trong một khuôn khổ thể chế chưa tương xứng?" - ĐB Nhân nói. Ông cũng cho biết theo báo cáo PCI trong 5 năm qua, tiếp cận tín dụng luôn là khó khăn lớn nhất của khu vực này. Hiện chỉ khoảng 30% DN tiếp cận được vốn tín dụng chính thức.

Vẫn theo ĐB Nhân, chúng ta đã có hệ thống các nghị quyết, Luật DN, Luật Đầu tư, Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa nhưng các luật này chủ yếu điều chỉnh từng lĩnh vực cụ thể. Điều còn thiếu là một nguyên tắc xuyên suốt, có tính nền tảng, bảo đảm quyền và tạo lập niềm tin cho khu vực kinh tế tư nhân trong toàn bộ hệ thống pháp luật. "Khẩn thiết kiến nghị QH đưa vào chương trình lập pháp một đạo luật khung có tính nền tảng, đó là Luật Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân, và không thể chậm trễ hơn nữa" - ông Nhân nói.

Thúc đẩy phát triển lâu dài

ĐB Nguyễn Đại Thắng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực trung tâm. Đề nghị tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển lên ít nhất 1,5% GDP, khuyến khích DN trích Quỹ Khoa học - công nghệ, miễn thuế cho hoạt động nghiên cứu ứng dụng; xây dựng Quỹ Hỗ trợ đổi mới sáng tạo quốc gia để hỗ trợ DN công nghệ, công nghiệp hỗ trợ và chuyển đổi số. "Thu hút đầu tư FDI cần chuyển từ thu hút theo số lượng sang chất lượng, ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nguồn nhân lực trong nước và liên kết với DN nội địa" - ĐB Thắng nói.

Trong khi đó, ĐB Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) đã dành toàn bộ thời gian để nói về tiết kiệm chi ngân sách cũng như tăng thu ngân sách, làm sao để đạt hiệu quả cao nhất, tối ưu nhất cho phát triển KT-XH của đất nước. Nếu việc tăng thu làm triệt tiêu động lực sản xuất - kinh doanh, thu hẹp khu vực kinh tế, hoặc phát sinh những vấn đề xã hội ảnh hưởng đến tiềm năng tăng trưởng trong dài hạn thì hiệu quả của việc tăng thu đó cần được nhìn nhận lại một cách thấu đáo. ĐB Lâm đề nghị tiết kiệm trong quản lý chi ngân sách cần được tiếp cận với một tư duy tổng thể, bao trùm và thực chất, không nên thực hiện một cách máy móc, cứng nhắc theo mệnh lệnh hành chính, mà phải gắn với mục tiêu cao nhất là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực phục vụ phát triển KT-XH nhanh và bền vững của đất nước.

Hôm nay (21-4), QH tiếp tục thảo luận ở hội trường về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2026-2030; kế hoạch đầu tư công trung hạn, kế hoạch tài chính 5 năm giai đoạn 2026-2030…