Bài toán bảo mật Web3: Công nghệ là chưa đủ, nhận thức mới là "chìa khóa"

Lễ ra mắt Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số đã diễn ra tại Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, Chi hội Blockchain TP. Hồ Chí Minh (HBA) và MEXC Ventures Việt Nam. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và tăng cường an toàn tài sản số tại Việt Nam.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ cho biết, tài sản mã hóa đang nổi lên như một loại hình tài sản mới trong nền kinh tế số toàn cầu, với quy mô thị trường vượt hàng nghìn tỷ USD.

Nhiều quốc gia phát triển như: Mỹ, các nước EU, Singapore, Nhật Bản và gần đây là Trung Quốc đã và đang tích cực xây dựng khung pháp lý, thí điểm các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (regulatory sandbox) và hình thành hệ sinh thái hỗ trợ tài sản mã hóa gắn với thị trường công nghệ.

Tại phiên tham luận, bà Jenny Nguyễn, Trưởng ban Chiến lược MEXC Ventures Việt Nam nêu ra tiềm năng và rủi ro về bảo mật trong thị trường tài sản số cũng như vai trò then chốt của việc nâng cao nhận thức người dùng trong việc bảo vệ tài sản số.

Web3 phát triển nhanh, rủi ro bảo mật ngày càng hiện hữu

Thuật ngữ Web3 hay Web 3.0 mô tả Internet của tương lai, nơi người dùng trải nghiệm việc kết nối dữ liệu phi tập trung một cách nhanh hơn và cá nhân hóa hơn, không còn bị chi phối bởi các gã khổng lồ công nghệ như Amazon, Facebook, Google... Các trào lưu ứng dụng blockchain như GameFi, metaverse, NFT cũng được xem là một phần của Web3.

Trong những năm gần đây, Web3 và tài sản số đang phát triển với tốc độ nhanh chóng trên toàn cầu. Số lượng người sở hữu tiền mã hóa tăng mạnh, phản ánh xu hướng dịch chuyển từ hệ thống tài chính truyền thống sang các mô hình phi tập trung, nơi người dùng có thể trực tiếp nắm giữ và kiểm soát tài sản của mình.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó, các rủi ro bảo mật cũng gia tăng đáng kể. Theo báo cáo Crypto Hacks Summary của TRM Labs, các vụ tấn công nhằm vào tài sản số đã gây thiệt hại hàng tỷ USD mỗi năm. Riêng trong năm 2024 ghi nhận khoảng 2,2 tỷ USD tài sản số bị đánh cắp, cho thấy quy mô rủi ro vẫn còn rất lớn trong hệ sinh thái Blockchain.

Các hình thức tấn công ngày càng đa dạng, từ khai thác lỗ hổng hợp đồng thông minh (smart contract) đến lừa đảo người dùng thông qua phishing, trang web giả mạo hoặc các giao dịch độc hại. Khi giá trị tài sản trên Blockchain ngày càng cao, không gian Web3 trở thành mục tiêu hấp dẫn đối với các nhóm tội phạm mạng.

Khi người dùng trở thành “lớp bảo mật đầu tiên”

Một trong những khác biệt cốt lõi của Web3 nằm ở mô hình self-custody, nơi người dùng tự quản lý tài sản. Nếu trong thị trường truyền thống, ngân hàng hoặc nền tảng trung gian chịu trách nhiệm bảo mật, thì trong Web3, người dùng chính là “ngân hàng của chính mình”.

Mô hình này mang lại quyền sở hữu thực sự đối với tài sản số, nhưng cũng đồng nghĩa với việc trách nhiệm bảo mật được chuyển trực tiếp sang người dùng. Theo bà Jenny Nguyễn, phần lớn các sự cố trong Web3 không xuất phát từ lỗi của Blockchain mà từ hành vi người dùng như truy cập các liên kết giả mạo hoặc cấp quyền cho các smart contract không đáng tin cậy.

Chính vì vậy, yếu tố con người đang trở thành một trong những điểm then chốt của bảo mật Web3. Việc thiếu kiến thức và nhận thức có thể khiến người dùng trở thành mục tiêu dễ bị khai thác, bất kể nền tảng công nghệ có an toàn đến đâu.

Trước thực tế đó, nhiều tổ chức trong ngành đang chuyển hướng từ việc chỉ tập trung vào công nghệ sang kết hợp với giáo dục và nâng cao nhận thức người dùng.

“Công nghệ Blockchain vốn được thiết kế với mức độ bảo mật rất cao. Tuy nhiên, nhiều sự cố trong Web3 xuất phát từ việc người dùng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về bảo mật tài sản số. Vì vậy, giáo dục cộng đồng và nâng cao nhận thức là yếu tố quan trọng để xây dựng hệ sinh thái Web3 an toàn.”, bà Jenny Nguyễn cho biết.

MEXC Ventures tham gia thúc đẩy an toàn tài sản số tại Việt Nam

Trong khuôn khổ sự kiện, MEXC Ventures, Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số và Chi hội Blockchain TP. Hồ Chí Minh ký kết hợp tác chiến lược nhằm thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và phát triển hệ sinh thái tài sản số tại Việt Nam. Thông qua hợp tác này, các bên sẽ phối hợp triển khai các chương trình nghiên cứu, đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm trong lĩnh vực tài sản số, blockchain và bảo vệ bản quyền trong môi trường số.

Trong năm 2025, MEXC Ventures liên tục ghi dấu ấn tại các điểm nóng giáo dục với vai trò Nhà tài trợ Kim cương, từ sự kiện Trivia Night của Fulbright STEM Club tại TP. Hồ Chí Minh đến Cuộc thi tìm kiếm tài năng khoa học dữ liệu tại Hà Nội, thu hút hơn 1,200 sinh viên tham gia nghiên cứu chuyên sâu. Đặc biệt, sự hiện diện của MEXC tại các sự kiện tầm vóc quốc tế như Solana Summit, Super Vietnam 2025… đã cho thấy nỗ lực không ngừng trong việc nâng cao nhận thức trong lĩnh vực tài sản số cho cộng đồng Việt Nam.

Trong bối cảnh Web3 tiếp tục phát triển mạnh mẽ, sự kết hợp giữa công nghệ, nhận thức và hợp tác hệ sinh thái được xem là nền tảng để xây dựng một môi trường tài sản số an toàn và bền vững. Khi người dùng được trang bị đầy đủ kiến thức, họ không chỉ là người tham gia mà còn trở thành một phần của lớp bảo mật chủ động trong hệ sinh thái Web3.

“Trong bối cảnh tài sản số ngày càng phổ biến tại Việt Nam, an toàn và bảo mật không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để thị trường phát triển bền vững. Công nghệ có thể tạo ra nền tảng, nhưng chính nhận thức và hiểu biết của người dùng mới là lớp bảo vệ quan trọng nhất đối với tài sản số. Vì vậy, việc phổ cập kiến thức đúng đắn và xây dựng năng lực bảo mật cho cộng đồng cần được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình phát triển hệ sinh thái blockchain tại Việt Nam”, ông Trần Xuân Tiến, Tổng thư ký Chi hội Blockchain TP. Hồ Chí Minh cho biết.